نسخه چاپی


در حج، انسان از نفرت رهایی می‌یابد



حج‌گزار امیدوار است که خداوند حج او را بپذیرد و دعایش را مستجاب کند
 

امروزه روان‌شناسی و روان‌درمانی به عنوان یکی از دانش‌‌های بشری، گسترش بسیار یافته و در کانون توجّه فراوان قرار گرفته است. بی‌تردید در این مسیر، هرگز نمی‌توان از نقش دین و آموزه‌های آن، در پالایش روان از آسیب‌‌ها و آفت‌‌ها غافل بود. خوشبختانه در روزگار ما، به دین و کارکردهای روان‌شناسانه آن، اهتمام ویژه‌ای شده و در این‌‌باره کتاب‌ها و مقاله‌های بسیاری نوشته شده است. در این میان، فریضه حج به عنوان بخشی از آموزه‌‌‌‌های دینی، از منظر روان‌شناسی آن و نیز تأثیر آن از حیث روان‌درمانی بررسی شده است.

«حج از نظر روانی دارای فواید مهمی است؛ زیرا زیارت خانه خدا در مکه مکرمه و زیارت مسجد و قبر رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) در مدینه منوره و نیز زیارت منازل وحی و اماکنی که یاد‌‌آور فداکاری‌های مسلمانان صدر اسلام است، به مسلمانان، چنان نیروی روحی عظیمی می‌‌بخشد که گرفتاری‌‌ها و ناخوشی‌های زندگی را از یادشان می‌برد و آنان را از احساس خوشبختی و آرامش و امنیت سرشار می‌‌سازد.


همانا، حج پذیرفته شده، موجب آمرزش گناهان است و حج‌گزار، با دلی شاد و لبریز از احساس امنیت و آرامش و خاطری آسوده از حج باز می‌‌گردد».(2)

«در این اماکن آکنده از روحانیت و معنویت و احساسات سرشار عاطفی، رابطه انسان با پروردگارش نزدیک‌تر می‌شود و در نتیجه، انسان از حالت‌‌های عرفانی و نفحات روحانی لبریز می‌‌شود و این حالات، وجود او را از شادی و خوشبختی می‌‌‌‌آکند. در حج، انسان از نفرت یا کینه یا حسادت رهایی می‌یابد و روان او درمان می‌‌پذیرد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1. صهبای حج، جوادی آملی، صص 324 و 325.

2. قرآن و روان‌شناسی، محمد عثمان نجاتی، صص 399 و 401.
 

32
 

حج‌گزار امیدوار است که خداوند حج او را بپذیرد و دعایش را مستجاب کند، بنا‌‌بر‌‌این؛ در حالی از حج باز می‌‌گردد که از احساس گناه و رنج‌‌های اضطراب، خلاصی یافته و به آرامش و سلامت روان دست یافته است».(1)

ب) دستاوردهای اجتماعی

انسان موجودی اجتماعی است و بیشتر نیازهای او در تعامل با جامعه برمی‌آید. بریدن او از اجتماع، وی را با کمبودها و مشکلات جدّی روبه‌رو می‌‌کند. همچنین بسیاری از فضیلت‌‌های والای اخلاقی ـ همانند ایثار، انفاق، خیرخواهی، گذشت و... ـ تنها در اجتماعی‌زیستن و ارتباط با مردم به‌دست می‌‌آید. در این میان، حج فرصت خوبی است برای تمرین و تقویت اجتماعی بودن و زمینه مناسبی برای شکل دادن به یک زیست اجتماعی آمیخته با اخلاق دینی و دگرگرایی و مهرورزی. این زیست اجتماعی در حج، دستاوردهای سودبخشی دارد که برخی از آنها را در ادامه مرور می‌‌کنیم:

یک ـ ایجاد و گسترش تفاهم و تبادل افکار

به موجب احکام قرآنی، تمام مسلمانان با هم برادرند و چنان‌که علمای اسلام بیان می‌‌کنند، حج بیت‌الله برای استحکام مبانی اخوّت مقرّر گردیده است. آری همه حجّاج یک ‌جا جمع می‌آیند و از حال هم باخبر می‌شوند و تبادل افکار می‌‌کنند. در نتیجة این ملاقات و تبادل فکر است که احدی از غربیان از خوف، نمی‌‌تواند به آنجا گام بگذارد. نظریاتی که در اثر تبادل افکار پیدا می‌شود، به وسیله خود حجّاج منتشر می‌‌گردد.(2)

شهید مطهری می‌‌نویسد:

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1. حدیث و روان‌شناسی، محمد عثمان نجاتی، صص 315ـ317.

2. تاریخ تمدن اسلام و عرب، گوستاو لوبون، صص 526 و 527.
 

33
 

یکی از کارهای پسندیده‌‌ای که در دنیای امروز معمول است، این است که افرادی که در یک محفل و یا کنگره برای اولین بار با هم آشنا می‌‌شوند کارت‌های خود را مبادله می‌‌‌‌کنند، اسم و آدرس یکدیگر را یاد می‌‌گیرند. این کار وسیله می‌‌شود که بعدها با هم نامه مبادله کنند، از کارهای یکدیگر آگاه شوند، آثار و تألیفات خود یا آثار و تألیفات مورد علاقه خود را برای یکدیگر بفرستند. بدیهی است که این کارها پیوندها را محکم می‌‌کند.

اکنون می‌‌بینیم اسلام در چهارده قرن پیش، این زمینه را به وجود آورده است و توصیه کرده است که از اجتماع عظیم حج برای این منظور باید استفاده بشود. امام صادق(علیه السلام) فرمود: «اسلام چنین اجتماعی را مقرر کرده است تا از شرق و غرب عالم جمع شوند و با یکدیگر در آنجا آشنا و دوست بشوند».

لازم است هر کدام از ما کارت‌های معرفی از خود چاپ کنیم و به چند زبان ـ که یکی از آنها عربی است ـ آدرس و شغل خود را بنویسیم. در مواقع متعددی که با افرادی از کشورهای دیگر برخورد می‌‌کنیم کارت خودمان را به آنها بدهیم و از آنها کارت بگیریم و این را وسیله آشنایی قرار داده، بعدها نامه مبادله کنیم. کتاب مبادله کنیم. آنها را از اوضاع دینی کشور خود آگاه کنیم و از اوضاع دینی و احوال مسلمانان کشور آنها باخبر شویم. از تحولات و نهضت‌‌هایی که له یا علیه اسلام می‌‌شود آگاه بشویم و با تحولات و نهضت‌‌های سودمند اسلامی هماهنگی کنیم.(1)

دو ـ ایجاد و افزایش محبّت

ارتباط و تعامل دلچسب و گوارا با مردم، بدون محبت قلبی به آنان ممکن نیست.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1. حج، صص 22و 23.
 

34
 

دوستی با مردم، شخص را با جامعه پیوند می‌‌دهد و او را از همه مزایایی که در یک ارتباط دوستانه با انسان‌ها وجود دارد، برخوردار می‌‌سازد.

دین مقدس اسلام، برای ایجاد و افزایش محبت قلبی مسلمانان به یکدیگر، راهکارهایی ارائه کرده و مسلمانان را به پای‌‌بندی به این راهکارها توصیه نموده است. یکی از این راهکارها، توصیه به حضور مسلمانان در جمع، به‌ویژه در اجتماعی همانند حج می‌‌باشد. خواجه نصیرالدین طوسی دراین‌باره می‌گوید:

به این سبب بر اجتماع مردم در عبادت‌‌ها و ضیافت‌‌ها تحریض فرموده‌‌اند «و تشویق کرده‌‌اند» که به وسیله اجتماع، آن حال انس از حالت بالقوه به حالت بالفعل درمی‌‌آید، و چه بسا که شریعت اسلام که نماز جماعت را بر نماز فرادی فضیلت داده است، بدین علت باشد که تا در شبانه‌‌روز پنج بار مردمان در یک مکان مجتمع شوند و با یکدیگر انس حاصل نمایند و از درجه انس به درجه محبت رسند و مصداق این سخن آن است که چون اهل هر کوی و محلّه می‌توانند در هر شبانه‌‌روز پنج بار در مسجد اجتماع کنند، اما اجتماع همه اهل شهر در مسجد دشوار است، «پس» عبادتی دیگر مقرّر فرمود تا در هر هفته یک نوبت اهل کوی‌‌ها و محله‌‌‌‌ها و اهل شهر در یک مسجد جمع آیند تا از فضیلت اجتماع برخوردار شوند. آن‌گاه عموم اهل عالم را به اجتماع در یک موقف، و در همه عمر یک دفعه تکلیف کرد و آن را به وقت معینی از عمر که موجب افتادن به تنگنا و مشقت شود، اختصاص نداد، بلکه موکول به استطاعت و فراهم آمدن شرایط نمود تا در اثر این اجتماع عظیم، مردمان یکدیگر را ببینند و انس شدت یابد و در اثر انس، محبت قلبی پدید آید.(1)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1. اخلاق ناصری، خواجه نصیرالدین طوسی، تصحیح: مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، صص264 و 265 (با اندکی تغییر).
 

35
 

بی‌گمان دگرگرایی و دستگیری از دیگران و نیز شریک‌دانستن تهی‌دستان در دارایی‌های خویش، از نشانه‌‌های وجود محبت در قلب حاجی است.



مطالب مرتبطاقسام حجاج
برچسب هادین شناسی, فروع دین, حج, حج در كلام بزرگان
نسخه چاپیارسال به دوستان

نظر شما:



مطالب پیشنهادی
حج و کعبه در کلام سعدی حج و کعبه در کلام سعدی
در دفتر سعدی نیز با این شخصیّت کعبه روبروییم
در حج، انسان از نفرت رهایی می‌یابد در حج، انسان از نفرت رهایی می‌یابد
حج‌گزار امیدوار است که خداوند حج او را بپذیرد و دعایش را مستجاب کند
حج در کلام امام خمینی (ره) حج در کلام امام خمینی (ره)
شما امروز در این سفر در بوته امتحان قرار دارید
حج در كلام امام خمینی (ره) 61 حج در كلام امام خمینی (ره) 61
اكنون بازارهای كشورهای اسلامی مراكز رقابت كالاهای غرب و شرق شده است
حج در كلام امام خمینی (ره) 61 حج در كلام امام خمینی (ره) 61
و از مهمات در همه عبادات; اخلاص در عمل است كه اگر خدای ناخواسته
حج در كلام امام خمینی (ره)59 حج در كلام امام خمینی (ره)59
یكی از فلسفه های بزرگ حج، بعد سیاسی اوست
حج در كلام امام خمینی (ره)60 حج در كلام امام خمینی (ره)60
آنوقتی كه طرف آتش می رفت و ملائكه آسمان به او گفتند كه حاجت داری
حج در كلام امام خمینی (ره)58 حج در كلام امام خمینی (ره)58
از جای برخیزید و قرآن كریم را به دست گرفته و به فرمان خدای تعالی گردن نه
حج در كلام امام خمینی (ره) 57 حج در كلام امام خمینی (ره) 57
لازم است به حضرات آقایان علما و روحانیون محترم كاروان ها تذكر دهید
حج در كلام امام خمینی (ره) 55 حج در كلام امام خمینی (ره) 55
اگر انشاء الله آن وحدت بین مسلمین و دولت های كشورهای اسلامی كه خداوند تعالی

• حج
آموزش
احکام
آشنایی با اماکن
• عترت
اهل بیت علیهم السلام
خاندان معصومین
زیارتنامه ها
احادیث و روایات
غدیر
• تاریخ
تاریخ اسلام
تاریخ ایران
انقلاب اسلامی
دفاع مقدس
بیداری اسلامی
• سبک زندگی
حجاب و عفاف
خانه و خانواده
خلاقیت و نوآوری
زندگی شهری
کودک و نوجوان
طب طبیعی
• چند رسانه ای
آوا و نما
عکس
نرم افزار
• هنر دینی
شعر آیینی
حکایات و لطایف
دلنوشته ها
داستانک
 • حج در معارف و کلام
وحی
معصومین ( علیهم السلام )
بزرگان
• اخلاق
اخلاق عملی
اخلاق نظری
• کتابخانه
حج
عترت ( علیهم السلام )
معارف
• سایر
دین شناسی
شخصیت شناسی
پیوندها
کلیه حقوق متعلق مادی و معنوی متعلق به امور حج و زیارت سازمان صدا و سیما می باشد
امور حج و زیارت صدا و سیما