شبکه تلویزیونی اینترنتی لبیک |خانه|--|درباره ما|--|ارتباط با ما|


چهار شنبه 4 مرداد 1396  


  نسخه چاپی


جلوه های رویش های اجتماعی از دیدگاه نهج البلاغه



علی رغم ریزش های اجتماعی ، مصادیق رویش ها هم در مقطع تاریخی صدر اسلام کم نبوده است
 

جلوه های رویش های اجتماعی از دیدگاه نهج البلاغه

علی رغم ریزش های اجتماعی ، مصادیق رویش ها هم در مقطع تاریخی صدر اسلام کم نبوده است از جمله ی آنان می توان به برخی شخصیت ها و صحابه ی بزرگ امام علی(علیه السلام ) اشاره کرد: مالک اشتر ، عقیل بن ابی طالب ، عثمان بن حنیف، عمار بن یاسر ، مقداد ، ابوذر ، سلمان فارسی ، عبدالله و عبیدالله بن عباس ، سعید بن نمران ( حاکم یمن) ، محمد بن ابی بکر ، عمر و بن حمق ، عدی بن حاتم ، میثم تمار ، حسان بن حسان ، قیس بن سعد ، ابن تیهان یا ذوالشهادتین ، هاشم مرقال ، زید بن صوحان عبدی ، خبّاب بن ارت ، هاشم بن عتبه و ... رهبر معظم انقلاب ( مدظله العالی ) این چنین به بحث و رویش ها اشاره نموده اند : «... رویش ، عبدالله بن عباس ، محمّد بن ابی بکر است ، مالک اشتر است ، میثم تمار است . این ها رویش های جدیدند. این ها که در زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) نبودند ، این ها در همان دوره ی غربت اسلام روییدند، این ها نهال های تازه اند ... شما ببینید ، یک مالک اشتر در همه ی تاریخ اسلام ، چه قدر مؤثر است...
امیرالمؤمنین (علیه السلام ) هر جا در میدان های جنگ احتیاج به زبان داشت ، عبدالله بن عباس می رفت و هر جا احتیاج به شمشیر داشت ، مالک اشتر بود ، ... مثل این رجال نه یکی نه ده تا ، نه هزار تا ، هزاران نفر بودند ...»(1) اینک به جلوه هایی از رویش ها در دیدگاه نهج البلاغه اشاره می نماییم تا از خلال ذکر سیمای مجاهدان راه خدا ، به الگوهای جاودانه ای دست یابیم که برای همه ی عصرها و نسل ها اسوه هایی ماندگار به حساب می آیند.

مالک اشتر ؛ مصداق رویشی عظیم
حضرت امیر (علیه السلام ) در نامه ها ، خطبه ها و حکمت های متعدّد ،ویژگی ها و ارزش های والای مالک اشتر را برشمرده و به نقش الگویی این شخصیت بزرگ اشاره فرموده اند . از جمله :
- بنده ی سرافراز خداوند ( بعثت الیکم عبداً من عباد الله ).
- در روز های وحشتناک ، هوشیار( لاینام ایّام الخوف).
- خستگی ناپذیر در برابر دشمن.( و لا ینکل عن الاعداء ساعات الروع).
- سخت و مقاوم در برابر دشمن( اشدّ عی الفجّار من حریق النّار).
- برخوردار از ولایت و رهبری( و اطیعوا امره فیما طابق الحقّ).
- شمشیری از شمشیرهای خدا( فانّه سیف من سیوف الله).
- مبارز سستی ناپذیر (لا کلیل الظبّه).
- دارای ضربه ها و حملات کوبنده ( و لا نابی الضّریبة ).
- برخوردار از مدیریت نظامی (فان امرکم ان تنفروا فانفروا).
- تسلیم اوامر رهبری( فانه لایقدم و لا یحجم).
- ناصح و خیرخواه مردم( و قد آثرتکم به علی نفسی لنصیحة لکم...).
- سخت گیر و توانا در برابر دشمنان( و شدّة شکیمته علی عدوکم).(2)
- ممتاز در میان یاران ( و الله لو کان جبلاً لکان قتدا).
- سازش ناپذیر( و لو کان حجراً لکان صلداً).
- دارای شخصیت برتر ( لا یرتقیه الحافر).
- دارای ارزش های دست نایافتنی ( و لا یوفی علیه الطائر).(3)
- راست کننده ی کجی ها(فلقد قوم الاود ).
- درمان کننده ی دردها ( و داوی العمد).
- برپا دارنده ی سنّت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) ( و اقام السنّة).
- پشت کننده بر فتنه ها ( و خلّف الفتنة).
- پرهیز کننده از آلودگی ها ( ذهب نقّی الثوب).
- پرهیز کننده از زشتی ها( قلیل العیب).
- پیشگام در انجام نیکی ها ( اصاب خیرها).
- رهایی یافته از بدی ها ( و سبق شرّها).
- اطاعت کننده خدا( ادّی الی الله طاعته).
- بیم ناک از مجازات الهی(و اتّقا بحقّه ).
- سرگردانی مردم مصر بعد از مرگش ( رحل و ترکهم فی طرق).(4)
- شایسته ی فرماندهی ( و قد امرت علیکما).
- در امر فرماندهی ، مدیر و مدبّر( و قد امرت علیکما فاسمعاً له و اطیعاً).
- پناهگاه مطمئن برای نیروها( و قد... و اجعلاه درعا و مجنّا).
- شجاعت و جسارت در جنگ ( فانه ممن لا یخاف و هنه).
- دور بودن از لغزش ها و خطاها( فانه ممن ... و لا سقطته).
- برخوردار از قاطعیت ( و لا بطؤه عمّا الاسراع الیه احزم).
- بهره مند از شناخت لازم ( و لا اسراعه الی ما البطء عنه امثل).(5)
- ناصح و خیراندیش برای اسلام و رهبر( کان رجلاً لنا ناصحاً).
- سخت گیر و کوبنده نسبت به دشمنان اسلام ( و علی عدوّنا شدیداً ناقما).
- مشمول دعای رهبر ( فرحمه الله).
- بهره مند از خشنودی امام (علیه السلام ) ( و نحن عنه راضون).
- بهره مند از پاداش های الهی ( اولاه الله رضوانه).(6)

سیمای مجاهدان راه خدا در آینه ی شخصیّت ابوذر
ویژگی های شخصیّتی که امام علی (علیه السلام ) در نهج البلاغه بر می شمارد ، شخصیّت این صحابه ی بزرگ را به خوبی ترسیم می کند که می تواند اسوه ی مجاهدان راه خدا در همه ی ادوار تاریخ باشد:
- در راه خدا خشم می کند( یا اباذر انک غضبت الله).
- امیدوار به خداوند است ( فارج من غضبت له).
- ترساننده ی دنیا پرستان است ( ان القوم خافوک علی دنیاهم)
- غیرتمند دین دار است(و خفتهم علی دینک).
- پرهیز از دنیای دنیاطلبان دارد( فاترک فی ایدیهم).
- سود برنده در آخرت است( و ستعلم من الرّابع غداً).
- مورد غبطه ی بهشتیان است(و الاکثر حسداً).
- بی از هدایای دشمنان است(و ما اغناک عمّا منعوک).
- با غیر حق انس و الفت نمی گیرد( لا یؤنسّنک الاّ الحق).
- وحشت دارد از باطل گرایی ( و لا یوحشنک الا الباطل).
- با دنیا پرستان ترک دوستی می کند.( فلو قبلت دنیاهم لا حبّوک).
- با دنیا پرستان هم کاری نمی کند( و لو قرضت منها لأمنوک).(7)

محمّد بن ابی بکر ؛ مصداق رویش غریبانه
امیرالمؤمنین (علیه السلام ) دو ویژگی شخصیّتی مهم را برای او بر می شمارد که اگر به خصوصیات دیگرش هم اشاره نمی فرمود ، در معرفی این صحابی بزرگ کفایت می کردند.
طبق فرموده ی حضرت ، او :
- مورد محبّت و اعتماد امام (علیه السلام ) بود( و لقد کان الی حبیباً).
- تربیت شده ی امام (علیه السلام) بود ( و کان لی ربیباً).(8)
فضایل دیگر محمّد بن ابی بکر عبارتند از:
- در حکومت مصر نقش کلیدی داشت ( حزننا علیه علی قدر سرورهم به).
- دشمن سرسخت شامیان بود(الا انهم نقضوا بغیضاً).
- دوستی وفادار برای امام (علیه السلام ) بود (و نقصنا حبیباً).
- امام (علیه السلام ) در شهادتش اندوهناک شد(ان حزننا علیه).
- معاویه از مرگ او شادمان شد(علی قدر سرورهم به ...).(9)
- رسیدن به مقام شهادت که برای او فضیلتی بزرگ محسوب می شود .( و محمد بن ابی بکر قد استشهد ).
- فرزندی دلسوز و خیراندیش برای امام (علیه السلام ) بود( ولداً ناصحان).
- کارگزاری تلاش گر و رنج دیده بود( و عاملاً کادحاً).
- شمشیری برنده و قاطع برای اسلام بود( و سیفاً قاطعان).
- سدّی استوار و بازدارنده در برابر دشمن به حساب می آمد( و رکناً دافعاً).(10)

عبدالله بن خبّاب بن ارت ؛ مهاجری عاشق
وی که از صحابه ، برجسته امام علی (علیه السلام ) بود ، مورد بغض و کینه ی خوارج قرار گرفت و از آن جا که حضرت او را پس از جریان حکمیت بر حق دانسته بود ، او را مستحقّ مرگ دانستند و در کنار نهری سر بریدند و سپس همسر و جنینش را کشتند. در تاریخ است که در همین زمان خرمایی از درخت افتاد و یکی از خوارج آن را به دهان گرفت و دیگری او را به خاطر عدم پرداخت مبلغ آن نهی کرد . او نیز خرما را از دهانش بیرون انداخت که نکند مرتکب گناهی شده باشد! چون خبر شهادت این صحابی وفادار ، به حضرت رسید ، امام (علیه السلام ) سفیری نزد خوارج فرستاد که متأسفانه او را هم کشتند.(11)
حضرت امیر (علیه السلام ) در نهج البلاغه ویژگی های شخصیتی او را این چنین بر می شمارد:
- با میل و رغبت اسلام آورد ( یرحم الله خبّاب بن ارت فلقد اسلم راغباً).
- هجرتی عاشقانه در راه خدا داشت( و هاجر طائعاً).
- دارای ملکه ی قناعت و خودکفایی بود( و قنع بالکفاف).
- از خدا خشنود بود( و رضی عن الله).
- زندگی سراسر مجاهدانه ای داشت( و عاش مجاهداً).(12)
در جای دیگری نیز حضرت به ویژگی های رویش ها و الگوهای ایثار طلبی اشاره می فرمایند: « ... دریغا از برادرانم که قرآن را خواندند و بر اساس آن قضاوت کردند . در واجبات الهی اندیشه کرده و آن ها را برپا داشتند. سنت های الهی را زنده و بدعت ها را نابود کردند . دعوت جهاد را پذیرفته و به رهبر خود اطمینان داشته و از او پیروی کردند ...»(13)

حجر بن عدی ؛ رویشی غریبانه در عصر امام حسن(علیه السلام)
چنان که از منابع تاریخی این دوره بر می آید ، علی رغم ریزش های قابل توجّهی که در دوران امام حسن(علیه السلام ) واقع شد ، رویش های عظیمی نیز نهضت اسلامی را حفظ و تداوم بخشید . امام حسین (علیه السلام ) در نامه ای به معاویه به ویژگی های شخصیّتی حجر و یارانش می پردازد که عظمت وجودی این صحابی بزرگ را به خوبی آشکار می سازد.
امام حسین (علیه السلام ) در نامه اش به معاویه می فرماید: « آیا تو قاتل حجر بن عدی و یارانش نبودی ؟ قاتل کسانی که همه از :
- نماز گزاران و پرستندگان خداوند بودند .
- کسانی که بدعت ها را ناروا شمرده و با آن سخت مبارزه می کردند.
- کارشان امر به معروف و نهی از منکر بود.(14)

پی نوشت ها :

1- رهبر معظم انقلاب( مدظله العالی): سخنرانی مورخ 27/9/78.
2- نهج البلاغه : ترجمه دشتی ، نامه ی 38.
3- همان : حکمت 443.
4- نهج البلاغه : ترجمه دشتی ، خطبه ی 228.
5- همان : نامه ی 13.
6- همان : نامه ی 34.
7- نهج البلاغه : ترجمه دشتی ، خطبه ی 130.
8- نهج البلاغه : ترجمه دشتی ، خطبه 68.
9- همان : حکمت 325.
10- همان : نامه 35.
11- طبری: تاریخ الرسل و الملوک ، ... ، ج4 ، صفحات 609 و 610.
12- نهج ابلاغه : ترجمه دشتی ، حکمت 43.
13- همان : خطبه 182.
14- دینوری ، ابن قتیبه : الامامة و السیاسة ، طبع 3 ، قاهره ، مکتبة مصطفی البابی الحلبی ، 1382 هـ ق ، جلد 1 ، ص180.



مطالب مرتبطحـكومت علـوى و جریانهاى اجتماعى
نقش مردم در حكومت از دید نهج البلاغه
نقش قریش در رخداد سقیفه
برچسب هاتاریخ, تاریخ اسلام, نهج البلاغه
نسخه چاپیارسال به دوستان

نظر شما:



مطالب پیشنهادی
ملاقات با خداوند ملاقات با خداوند
مروری بر جنگ صفین و افرادی که در این جنگ به کاروان شهدا پیوستند
اجداد پیامبر همگى موحد بودند اجداد پیامبر همگى موحد بودند
احدى از پدران رسول خدا و اجدادآن حضرت كافر نبوده‏اند...
پرچم و پرچمداری در تاریخ اسلام پرچم و پرچمداری در تاریخ اسلام
پرچم، چون سمبل اتحاد و تمایز در جنگ ها به شمار می‌رفته
چگونه جنگ صفین آغاز شد؟ چگونه جنگ صفین آغاز شد؟
خداوند به دانای خویش، محمد(صلی الله علیه وآله و سلم)را به رسالت برگزید
وقایع ماه محرم (1) وقایع ماه محرم (1)
اول محرم، اولین روز از ماه اندوه اهل بیت (علیهم السلام) است
داستان شق صدر داستان شق صدر
این داستان را بسیارى از محدثین و سیره نویسان اهل سنت روایت كرده‏اند
پایان یک قاضی پایان یک قاضی
از شواهد برمی آید وی تحت امر عبیدالله به قضاوت خود ادامه می داده است
اذان، شعار بزرگ اسلام اذان، شعار بزرگ اسلام
اذان از طریق وحى به پیغمبر(صلى الله علیه وآله) رسید
نقد و بررسی گرایش ایلخانان به اسلام و تشیّع‌ نقد و بررسی گرایش ایلخانان به اسلام و تشیّع‌
دین در گذشته و حال‌، یكی از عناصر اصلی بسیاری از جوامع بوده و هست‌.
تحولات سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی دولت سر بداران تحولات سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی دولت سر بداران
وجیه الدین مسعود، برقراری عدالت اجتماعی ، حذف مالیاتهای سنگین و نیکی به مردم را سر لوحه ی کارهای خود قرار داد .

• حج
آموزش
احکام
آشنایی با اماکن
• عترت
اهل بیت علیهم السلام
خاندان معصومین
زیارتنامه ها
احادیث و روایات
غدیر
• تاریخ
تاریخ اسلام
تاریخ ایران
انقلاب اسلامی
دفاع مقدس
بیداری اسلامی
• سبک زندگی
حجاب و عفاف
خانه و خانواده
خلاقیت و نوآوری
زندگی شهری
کودک و نوجوان
طب طبیعی
• چند رسانه ای
آوا و نما
عکس
نرم افزار
• هنر دینی
شعر آیینی
حکایات و لطایف
دلنوشته ها
داستانک
 • حج در معارف و کلام
وحی
معصومین ( علیهم السلام )
بزرگان
• اخلاق
اخلاق عملی
اخلاق نظری
• کتابخانه
حج
عترت ( علیهم السلام )
معارف
• سایر
دین شناسی
شخصیت شناسی
پیوندها
کلیه حقوق متعلق مادی و معنوی متعلق به امور حج و زیارت سازمان صدا و سیما می باشد
امور حج و زیارت صدا و سیما