شبکه تلویزیونی اینترنتی لبیک |خانه|--|درباره ما|--|ارتباط با ما|


چهار شنبه 22 آذر 1396  


  نسخه چاپی


انقلاب اسلامی؛ انقلابی معنوی



انقلاب اسلامی یكی از بزرگترین رخدادهای اجتماعی نیمه دوم قرن بیستم
 

ضمن بیان اهداف اساسی انقلاب اسلامی و اشاره‏ای به ناتمام بودن تئوری ها و ناتوانی تحلیلگران از درك این انقلاب، به تبیین اصول بنیادی تفكر و اندیشه اسلامی می پردازیم و معتقدیم كه اعتقاد به این اصول بیشترین تأثیر را در ایجاد تحرك اجتماعی و روحیه انقلابی مردم مسلمان ایران داشته است.
 تحقق انقلاب اسلامی یكی از بزرگترین رخدادهای اجتماعی نیمه دوم قرن بیستم به حساب می آید كه در نوع خود بی نظیر و منحصر به فرد بود،بگونه‏ای كه موجبات شگفتی همگان را برانگیخت و توجه جهانیان را به سوی خود جلب نمود.
 این تحول و دگرگونی در نظام اجتماعی ایران در سال ???? با تحولات حاصل در ساختار سیاسی و نظام های حكومتی دیگر تفاوت اساسی داشت. این پدیده موجب شد تا نظام اجتماعی حاكم بر ایران به طور كامل دگرگون گشته و نظامی نوین با اهداف، ارزشها و ساختاری كاملاً متفاوت جایگزین آن شود و در نتیجه منشأ ظهور آثاری بس شگرف در ابعاد گوناگون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و ... گردد.
 این حادثه بزرگ قرن، از یكسو معادلات سیاسی استكبار را در ادامه سیاست سلطه و تقسیم استعماری جهان بهم زد، و از سوی دیگر یكی از استوارترین رژیم‏های وابسته را كه از حمایت قدرت‏های بزرگ برخوردار بود، ریشه كن نمود. و در كشوری چون ایران، با آن همه اهمیتی كه از نظر استراتژیكی و اقتصادی برای قدرت های بزرگ جهان داشت، تحولی عظیم بوجود آورد.
 مهمتر از این دو، تأثیرگذاری روند انقلاب اسلامی به سطح آگاهی‏های عمومی ملت های مسلمان جهان بویژه كشورهای اسلامی، می‏باشد كه خود زمینه تحولات سیاسی، اجتماعی ریشه داری را در بین آنان فراهم آورد.
 به اعتراف تحلیلگران سیاسی ویژگی های انقلاب اسلامی از قبیل: برخورداری از جهان بینی الهی، ماهیت ایدئولوژیكی، قدرت رهبری، تفكر و اندیشه مبتنی بر دین و مشاركت عظیم مردم، موجب شد بسیاری از تحلیل‏ها، تئوریها و پیش بینی‏های صاحب نظران سیاسی بی اعتبار گشته و مجبور به تجدید نظر در تئوریهای خود شدند.
 این مقاله در پاسخ به این سؤال اساسی است كه:
 چه عامل یا عواملی در شكل‏گیری و پیروزی انقلاب اسلامی ایران نقش داشته است؟ و به عبارت دیگر، آیا می توان گفت: باورها و ارزشهای معنوی اسلام، نقش تعیین كننده‏ای در این رخداد بزرگ داشته‏اند؟
 ضمن بیان اهداف اساسی انقلاب اسلامی و اشاره‏ای به ناتمام بودن تئوری ها و ناتوانی تحلیلگران از درك این انقلاب، به تبیین اصول بنیادی تفكر و اندیشه اسلامی می پردازیم و معتقدیم كه اعتقاد به این اصول بیشترین تأثیر را در ایجاد تحرك اجتماعی و روحیه انقلابی مردم مسلمان ایران داشته است.
 ? هدف انقلاب اسلامی
 با نگاهی گذرا بر تاریخ، روند و بستر شكل‏گیری و تكوین انقلاب اسلامی، هدف اصلی و اصیل این نظام نوین، احیای اسلام و ارزشهای دینی و حاكمیت بخشیدن به دین الهی، فارغ از هر گونه گرایش و تأثیر پذیری از مكتب‏های بشری، در جامعه بود. جامعه‏ای كه سالهای سال زیر سلطه و اقتدار صاحبان زر و زور قرار داشت.
 البته در كنار این آرمان بزرگ، اهدافی مانند عدالت اجتماعی، آزادی خواهی، استقلال در ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، فكری و ...، نیز وجود داشت، كه همه این اهداف نیز در قالب اسلام، معنای واقعی خود را در انقلاب اسلامی پیدا می‏كند.
 ? انقلاب اسلامی و تئوریهای ناتمام
 انقلاب اسلامی ایران در مقطعی از تاریخ رخ داد، و اندیشه دینی و تفكر معنوی اسلامی را در سرلوحه حركت و مبارزه خود قرار داد، كه در معادلات سیاسی، جهان به دو قطب شرق و غرب تقسیم شده بود یعنی در یك طرف جهان كمونیست با اندیشه ماركسیستی و در طرف دیگر نظام كاپیتالیست (سرمایه داری) با اندیشه سكولاریسم و لائیك، حاكم بود. كه در هر دو تفكر حاكم، جایی برای دین وجود نداشت. در تفكر كمونیستی كه «دین افیون ملتها شناخته شده است» و در اندیشه نظام سرمایه داری نیز «جدایی دین از سیاست» به عنوان شعار اصلی در نظر گرفته شده بود.
 در تطبیق تئوریهای مرسوم و رایج انقلاب به انقلاب اسلامی، بسیاری از نظریه پردازان دچار مشكل گردیده و مجبور به رفوكردن و ترمیم‏های پی در پی و متعددی در تئوریهای خود شده اند.كه بطور خلاصه به یكی از این تئوریها اشاره می كنیم:
 ? انقلاب اسلامی و تئوریهای ماركسیستی
 یكی از مهمترین تئوریهایی كه در بطن روایت مدرنیته به تبیین و تحلیل تحولات اجتماعی، سیاسی، به ویژه انقلابها می پرداخت، ماركسیسم بود. تا جایی كه ادعا می كرد تنها با توسل به آن می توان آزادی و رهایی انسان‏ها را تحقق بخشید و به یك جامعه بی طبقه دست یافت.
 ماركسیسم در تحلیل پدیده‏ها به نوعی جوهرگرایی معتقد بود و همه تحولات را بر خاسته از «اقتصاد» می‏دانست. و ماهیت انقلابها را نیز با تمام اجزاء و عناصرش یك ماهیتی كاملاً اقتصادی می دانست.(?)
 در تحلیل انقلاب اسلامی، متفكرانی خارجی هم چون: «مایكل فیشر»، «ریچارد كاتم» و «نیكی كدی» و گروههای چپ ایرانی، هم چون: حزب توده و سازمان مجاهدین خلق ایران (منافقین)، با نگاهی ماركسیستی «اقتصاد» را عامل سرنگونی رژیم پهلوی می دانستند.(?)
 اما ماهیت دینی انقلاب اسلامی، اندیشه ماركسیسم را زیر سؤال برد و با تضادهای اساسی كه بین اندیشه ماركسیسم و اسلام وجود داشت، زمینه بن بست تئوری ماركسیسم را در تحلیل پدیده‏های سیاسی اجتماعی فراهم نمود. و متفكرین این اندیشه را به تجدید نظر در ایده خود واداشت.
 و همچنین است دیگر دیدگاهها و تئوریهای غربی و شرقی كه با نگاهی تك‏بعدی، به عرصه تحلیل وارد شده و خواسته‏اند، بدون در نظر گرفتن عنصر دین به تبیین انقلاب اسلامی بپردازند.
 ? ناتوانی تحلیل گران از درك انقلاب اسلامی
 از آنجا كه تحلیل گران سیاسی، مراكز اطلاعاتی و تحقیقاتی، و سازمان های جاسوسی قدرتهای بزرگ در ارزیابی و سنجش تحولات جامعه ایران، معیارهای مادی، تجربی و پوزیتویستی را ملاك قرار داده بودند و بر مبنای قواعد ماتریالیستی به ارائه تحلیل‏های جامعه شناختی می پرداختند، درك بهره‏مندی انقلاب اسلامی از تأییدات الهی و اعتماد دو جانبه آن بر اندیشه معنوی، عرفانی امام(ره) از سویی، و به باورهای عمیق مذهبی از سوی دیگر، برای آنان مشكل بود. و به همین دلیل، از پیش بینی وقوع انقلاب اسلامی و شناخت ماهیت آن و شناخت شیوه تفكر و اندیشه انقلابی حضرت امام خمینی(ره) عاجز ماندند.
 « سازمان سیا بعد از ارزیابی خود از وضعیت جامعه ایران در مرداد ?? اعلام نموده بود كه ایران در وضع انقلابی و یا حتی ما قبل انقلابی قرار ندارد. و سازمان اطلاعاتی CIA نیز در ارزیابی اطلاعاتی خود در تاریخ ?? سپتامبر ???? اعلام كرد: انتظار می رود كه شاه تا ده سال دیگر به طور فعال زمام قدرت را در دست داشته باشد.»(?)
 این در حالی بود كه كارتر در سفر خود به ایران در دیماه ???? درست ?? روز قبل از شروع انقلاب از سوی مردم قم، ایران را جزیره ثبات و آرامش در یكی از پر سر و صدا ترین نقاط دنیا خوانده بود.(?)
 سرعت پیروزی انقلاب معنوی و اسلامی ایران، قدرت‏های استكباری شرق و غرب را بشدت دچار آشفتگی نمود. به طوری كه بارها بر غیر مترقبه بودن تحولات ایران و عدم توانایی در شناخت و درك حقیقت انقلاب اسلامی، اذعان نمودند.
 بر اساس اسناد به دست آمده از لانه جاسوسی آمریكا در تهران، مقامات اطلاعاتی و سیاسی آمریكا معتقد بودند:
 «این انقلاب و پیش آمدهای آن وضعیت ما را نابود كرد و افراد ما را پراكنده ساخت و سازمان و روش‏های با ثبات ما را به هیچ و پوچ تبدیل كرد.»(?)
 البته باید گفت: «تعجب نیست برای آن‏ها كه از معنویت انقلاب اسلامی بی خبر بوده و همیشه برای بررسی و تحلیل انقلاب‏ها معیارهای جغرافیایی، سیاسی و اقتصادی خود را داشتند، علل و جوهره پیروزی انقلاب اسلامی مجهول و پنهان ماند.»(?)
 هفته نامه آنروز چاپ لندن:
 «غرب هرگز نفهمید كه چرا شاه سقوط كرد و چرا یك روحانی توانست كشوری را در تب انقلاب بیفكند... و غرب را با احیاء بنیادگرایی اسلامی به لرزه در آورد.»(?)
 ? اصول بنیادی اسلام و انقلاب اسلامی
 در اندیشه و تفكر اسلامی، انقلاب ریشه در ساختمان درونی انسان دارد. و بر همین اساس، انبیاء الهی در دعوت خود ابتدا سراغ درون می روند. و بر همین باورند كه تا تحول درونی در انسان ها ایجاد نشود، تحول بیرونی (انقلاب) در جامعه معنی پیدا نمی كند. و از این منظر، مكانیسم وقوع انقلاب نیز از طریق تحول در افكار، اندیشه و آرمان هاست. خداوند تبارك و تعالی در آیه ?? سوره رعد می‏فرماید: «إنَّ الله لا یغیّر ما بقومٍ حتی یغیّروا ما بأنفسهم؛ خداوند سرنوشت هیچ قوم و جامعه‏ای را دگرگون نخواهد ساخت مگر زمانی كه خود آن جامعه وضعشان را از درون دگرگون سازند.»
 این آیه شریفه، مبیّن یك قاعده اساسی در تحولات اجتماعی است. و آن اینكه اراده و خواست هر ملت در تغییر و دگرگونی آن جامعه مؤثر است و بعبارت دیگر انقلابها و تحولات اجتماعی در گرو تحول درونی مردم آن جامعه است.
 سؤال این است كه سرچشمه و اصول بنیانی این تحول در تفكر اسلامی چیست؟ در پاسخ باید به سراغ روح حاكم بر اندیشه و جهان بینی اسلام رفت. كه بطور خلاصه به اصول بنیادی اسلام و ابعاد مختلف آن می‏پردازیم:
 ? نظام عقیدتی اسلام
 جوهره و پیام اصلی در دین چیزی جز توحید و ایمان به خدا و عمل به دستورات و قوانین آن دین، كه اساسا در جهت خشنودی و رضای الهی انجام می گیرد، نیست. و اسلام نیز به عنوان یك دین جامع و كامل از این قاعده مستثنی نمی‏باشد. و هسته مركزی و محور اصلی این دین بر اصل توحید استوار است. و همه مسائل در پرتو اعتقاد به خداوند معنی پیدا می كند. به این معنی كه همه چیز را از خدا و بسوی او می داند. و جز خالق یكتا چیز دیگری را مؤثر در جهان نمی داند و بالأخره اینكه ارزشهای اجتماعی، در ارتباط با خداوند ارزشمند می شود و خارج از این قاعده از ارزش برخوردار نیست. بر خلاف روح حاكم بر فرهنگ غرب كه مبتنی بر اومانیسم و انسان محوری است.(?(
 با توجه به نگرشی كه نظام عقیدتی اسلام به جهان هستی، مبدأ آفرینش و حیات اخروی دارد، نقش ویژه‏ای را در تحقق حركت ها و موضع‏گیریهای انسان در عرصه اجتماعی ایفا می كند. هر چه اعتقادات فرد و جامعه از عمق و استحكام منطقی‏تری برخوردار باشد، فرد و جامعه نیز در برخورد با مسائل و مشكلات اجتماعی، و مبارزه با آنها و تحمّل مصائب ناشی از آن، فعالتر خواهد شد. اما چنانچه عقاید انسانی دچار تزلزل، سستی و ابهام گردد، به همان میزان افراد جامعه دچار شك و تردید گشته و كمتر می تواند به مسائل بیرونی جامعه بپردازد. در این زمان است كه رسالت اساسی رهبران دینی جلوه گر شده و در جهت اصلاح اعتقادات و اندیشه آن جامعه قدم بر می دارد تا تحول درونی بر اساس فطرت بشری در آنان ایجاد نماید و در استحكام و تقویت باورهای دینی آنان تلاش كند.
 ? توحید و جهان بینی توحیدی:
 یكی از اصول اعتقادی اسلام، توحید و جهان‏بینی توحیدی است. كه تبلور آن در عرصه اجتماعی، نفی فراعنه و طواغیت است. اعتقاد به توحید به انسان نشاط و قدرت تحمل مشكلات می دهد و در رویارویی با طاغوت ها قدرت پایداری و مقاومت می‏بخشد. اگر جامعه‏ای احساس كند كه ارزشها و باورهای دینی او مورد بی‏اعتنایی قرار گرفته است دست به مقابله و پیكار می زند. در انقلاب اسلامی نیز به دنبال تعرض رژیم شاه به مبانی ارزشی اسلام و پایبندی مردم ایران به ارزشها و اعتقادات مذهبی زمینه را برای یك حركت بزرگ در جهت دفاع از آرمان ها، فراهم ساخت.(?)
 مفهوم توحید بعنوان اولین اصل اعتقادی اسلام، گویای این است كه عالم هستی از یك مشیت حكیمانه برخوردار است و خداوند یكتا حاكم بر كلیه شؤون جامعه می‏باشد و كسی به دیگری حق حكمرانی ندارد. و تنها خداوند و كسانی كه از جانب خداوند اذن داشته باشند می توانند منطبق با قوانین الهی و عدالت اجتماعی در جامعه، حكومت كنند.
 بعبارت دیگر، مفهوم توحید تنها پرستش خداوند نیست، بلكه روابط سیاسی، حقوقی و اقتصادی نیز در سایه آن معنی و مفهوم می‏یابد. اعتقاد به توحید مستلزم آن است كه خالق یكتای جهان را كه مقنن و حاكم بر سرنوشت عالم وجود است، بپرستند و با پذیرش و ایمان به شعار لا اله الا الله هر معبودی غیر از آفریدگار یكتا را نفی كنند. و از همین شعار، نفی حاكمیت غیر الهی استنباط می شود. و با این تعبیر، ایمان به توحید،در حقیقت نفی كلیه حكام و قانونگذارانی است كه زور و قدرت سیاسی در دستان آنهاست، اما از مشروعیت الهی برخوردار نیستند.(??)
 ? معاد یا حیات اخروی:
 یكی دیگر از اصول بنیادین جهان بینی اسلامی، اصل اعتقاد و ایمان به معاد یا حیات اخروی است. پیامبران الهی، بدون استثناء پس از اصل توحید، مهمترین اصلی كه مردم را به آن متذكر نموده اند، و ایمان به آن را از مردم خواسته اند، همین اصل است.(??) بر اساس این اصل، زندگی در دنیا به عنوان مقدمه و كسب توشه برای جهان ابدی در آخرت است و به همین خاطر تمام اعمال، رفتار و كردار خود در دنیا را در چگونگی جایگاه ابدی او در آخرت مؤثر می‏داند.
 در مكتب اسلام، كلیه فعالیت‏های اجتماعی و موضع گیری‏های سیاسی افراد با سرنوشت اخروی آنان پیوند و رابطه دارد و این امر موجب تعهد و مسئولیت پذیری در حقوق اسلامی و مسائل اجتماعی می گردد. و در مراجعه با ظلم و بی عدالتی و هتك حرمت نسبت به قوانین و موازین الهی، ایستادگی نموده و شهادت را به عنوان یك آرمان و تاكتیك سیاسی انتخاب می كند. با این انتخاب هیچ تعهد و مانعی نمی تواند انسان را از مبارزه در راه مكتب و خدای خویش بازدارد و تزلزلی در اهدافش ایجاد نماید.
 ? نبوت، امامت و رهبری در اسلام:
 یكی دیگر از اصول اعتقادی و خطوط كلی و بنیادین جهان‏بینی اسلام، نبوت و امامت است وبه عبارتی بحث رهبری در جامعه اسلامی است كه از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. براساس این اعتقاد حق ولایت و رهبری مخصوص خداوند است كه این حق از جانب خدا به پیامبر اسلام و امامان معصوم(ع) اهدا شده است. در این مقام امام، جانشین پیامبر است و همچون پیامبر به دور از لغزش و خطا باید در توضیح و تبیین این رسالت (بر مبنای وحی) نقش خود را ایفا نماید. امامت در این مقام مستلزم عصمت است از این رو قول و عملش برای دیگران سند و حجّیت دارد.
 این مقام پس از پیامبر اسلام(ص) به اهل بیت(ع) رسید و به اساس روایاتی نظیر: ثقلین، غدیر، منزلت و ...، كه اكثر علمای اهل سنت در كتب سیره و تاریخ و كتب روایی خود از صحابه پیامبر(ص) نقل كرده‏اند، كه پیامبر اسلام(ص) اهل‏بیت(ع) را به پیشوایی و امامت برگزیده و آنان را قرین قرآن قرار داد.(??)
 امامت به مفهوم جامع به معنی رهبری همه جانبه، در حقیقت استمرار خط نبوت می باشد و همچون نبوت از اراده و مشیّت الهی سرچشمه می گیرد. و این امر بعنوان یك قانون و سنت حتمی الهی، بمنظور هدایت و رشد و تعالی بشر قرار داده شده است. در این امر رابطه‏ای تحت عنوان رابطه امام و امت ایجاد می شود. كه در اندیشه سیاسی اسلام از آن یك تعریفی خاص ارائه می شود. امام، به انسان كاملی گفته می شود كه امت را از آنچنان سازمان سیاسی و نظام اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برخوردار سازد كه در شرایط حاكم بر امت امكان هر چه بیشتر تحول و تكامل سریع طبق موازین و ارزشهای اسلام فراهم گردد و هدف او از انجام چنین مسئولیتی تنها رضای الهی باشد، بگونه ای كه خود، الگو و اسوه دیگران گردد. و امت نیز، در این اندیشه به جمعیت متشكل و سازمان یافته‏ای گفته می شود كه در تمامی روابط موجود در آن پویایی و حركت هدفدار بر اساس ارزشها و موازین مكتب به سوی تعالی و رشد فرد و جامعه تجلی كند.(??)
 بدین ترتیب رهبری در نظام امامت دارای بار ایدئولوژیكی و انقلابی است و با سكون و سكوت و ایستایی سازگار نمی باشد.
 اعتقاد به امامت و رهبری به این معنی جزئی از باورهای یك مسلمان است، وقتی با این باور در درون كاروان بزرگ امت قرار می‏گیرد و جایگاه خود را در این حركت عظیم هدفدار باز می یابد، انقلاب به مفهوم اسلامی، جزئی از زندگی او می شود و جدا شدن از حركت انقلابی یعنی مرگ و عقب ماندن از قافله امت و یا تبدیل شدن به خاشاك روی سیل خروشان می باشد.(??(
 در سلسله مراتب امامت و رهبری در زمان غیبت امام معصوم(ع) ، فقیه جامع الشرایط عهده دار مسئولیت امامت می گردد و همان اختیاراتی را كه امام معصوم(ع) در رابطه با ابلاغ رسالت و نگهبانی از دین و اجرای احكام الهی و اداره حكومت و رهبری جامعه داشت، فقیه جامع الشرایط نیز از آن اختیارات برخوردار است.(??)
 و در این نوع ولایت فرقی بین سلسله مراتب امامت وجود ندارد و تنها تفاوتی كه در این زمینه وجود دارد این است كه شخص پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) كه صاحب فضائل بیشمار و عصمت و این گونه اختیارات حكومتی می‏باشند، از جانب خداوند تعیین شده اند، اما در مورد «ولی فقیه»، ولایتی كه نسبت به اختیارات حكومتی به او تفویض شده مربوط به عنوان كلی، فقیه عادل و جامع الشرایط است ولی اختصاص به شخص معین ندارد.(??) كه در اصطلاح به آن «ولایت فقیه» گفته می‏شود و به شخصی كه رهبری جامعه اسلامی را بر عهده می گیرد «ولیّ امر مسلمین» یا «ولیّ فقیه» اطلاق می گردد.
 در رویكرد تفكر اسلامی، در عرصه تاریخی اسلام، رهبری همواره با مرجعیت و روحانیت عجین بوده است و این مطلب گویای آن است كه روحانیت توانسته است به رسالت خود در تداوم حركت ائمه(ع) بكوشد. و اساس برنامه‏های خود را در این مسیر بر ترویج احكام و قوانین اسلام و مبارزه با قدرتهای ظالم قرار دهد. استمرار حركت مبارزه جویانه و حق طلبانه روحانیت در طول تاریخ بر این استوار بوده كه از منظر معنوی متكی بر خداوند و از نظر اجتماعی متكی به مردم بوده است.(??(
 ? تبلور امامت در رهبری امام خمینی(ره(
 چهارده قرن پس از بعثت پیامبر گرامی اسلام(ص) مردی از پرورش یافتگان مكتب او از مشرق زمین برخاست كه در بندگی و حق گویی و حق جویی، خروش و استقامت به اوصیاء و انبیاء (علیهم السلام)، اقتدا نموده و بسان علی بن ابی طالب(ع) با اراده آهنین و پیام‏های پر مغز و كلام نافذ خویش پرده تباهی ها و تاریكی ها را درید و جبهه باطل را یكسره به میدان مبارزه طلبید و برای همیشه «نام او،یاد او، روح گرم و پر خروش او، اراده و عزم آهنین او، استقامت و شجاعت او روشن بینی و ایمان جوشان او، زبان زد خاص و عام است.»(??)
 امام خمینی(ره) با قیام خود میلیونها انسان گم گشته در برهوت و الحاد و جاهلیت عصر مدرن را به رجعتی دوباره به معنویت و یكتاپرستی فرا خواند. و بسان آینه شفافی به بهترین وجه ممكن انوار خورشید تابان پیامبر گرامی اسلام(ص) و اوصیای طاهرین ایشان(ع) را به بشریت تشنه معنویت قرن بیستم منعكس نمود.
 به بركت این مرد بزرگ و انقلاب آسمانی و پیامهای قدسی او بار دیگر شكوفه‏های خداجویی و دین گرایی در بستر خشكیده جهان معاصر جوانه زد و نغمه ایمان گرایی و توحید و خدا پرستی در سراسر جهان طنین انداز گردید.(??(
 مردم خداجوی، مؤمن و انقلابی ایران بر مبنای اطاعت از اوامر و دستورات الهی، امام خمینی(ره) را از مصادیق بارز «اولی الامر» یافتند و حركت او را تداوم بخش حركت پیامبر اسلام(ص) و ائمه معصومین(ع) بر شمردند و از آنجا كه بر اساس تفكر و اندیشه شیعه، میان مردم و رهبران، یك رابطه معنوی وجود دارد و موضوع اطاعت از رهبران بعنوان یك باور و اعتقاد دینی و بصورت یك فرهنگ عمومی درونی شده و به متن زندگی مردم راه یافته است. بنابراین مردم همانطور كه به امام خمینی(ره) عشق می ورزیدند و او را قلبا دوست می داشتند، عمل سیاسی و انقلابی او را به عنوان یك تكلیف دینی و یك عمل عبادی پیروی نمودند.
 كه نتیجه این پیوند مقدس، پیوند بین امام و امت، حماسه بزرگ قرن و معجزه عظیم الهی، یعنی پیروزی انقلاب اسلامی ایران است.
 ? نظام حقوقی اسلام
 در اندیشه اسلامی، نظم اجتماعی تابع قانون بوده و حاكمیت منحصر به خدا و قانون نیز قانون خداست. همه افراد از رسول الله(ص) گرفته تا خلفای آن حضرت و سایر افراد تا ابد تابع قانون الهی هستند. كلیه قوانین و احكامی كه از رسول الله(ص) اعلام می‏شود نیز به پیروی از حكم خداوند بوده و تبعیت و پیروی از رسول الله(ص) و اولی الامر نیز حكم الهی است. در چنین حكومتی دخل و تصرف های خودسرانه نظیر حكومت های سلطنتی، پادشاهی و امپراطوری، وجود ندارد.(??(
 باز بودن باب اجتهاد در نظام حقوقی اسلام و اصول حاكم بر اندیشه سیاسی اسلام، بویژه شیعه، اهمیت اساسی در تهییج و تحریك توده مردم به سمت انقلابی شدن، را دارد.
 با نگاهی اجمالی به ابواب مختلف فقهی و حقوقی نشان دهنده عجین شدن مسائل سیاسی در كلیه بخشهای فقه، اعم از عبادات، معاملات و حدود، و سایر مسائل اجتماعی آن است. برخی از این ابواب بطوری آشكار چهره مبارزاتی و مقاومت را به نمایش می گذارد نظیر باب جهاد، امر به معروف و نهی از منكر و ... . مثلاً قیام امام حسین(ع) ناشی از اجرای امر بمعروف و نهی از منكر است.
 ? نظام تربیتی در اسلام
 چه بسیار ملت هایی كه بواسطه حاكمیت‏های ظالم، نسبت به رژیم های حاكم ناراضی هستند و بعبارت دیگر رژیم حاكم فاقد مشروعیت لازم است. اما در عمل هیچ تحول انقلابی و عصیانی از سوی مردم دیده نمی شود. بر این اساس صرف فقدان مشروعیت رژیم و نارضایتی عمومی، برای انقلاب و عصیان عمومی، كافی نیست.
 علاوه بر آن نظام اخلاقی حاكم بر جامعه بایستی بگونه‏ای باشد كه روحیه پرخاشگری و ظلم ستیزی را در روح جامعه تزریق نماید. جامعه ظلم پذیر محكوم به سكوت و تمكین در قبال جنایات رژیم ظالم است. جامعه‏ای كه آرزوی بهبود خویش را دارد باید روح تمكین و رضا را طرد، و ظلم ستیز باشد.
 از ویژگیهای مهم نظام اخلاقی و تربیتی اسلام، تقویت و تعمیق حس پرخاشگری، و مبارزه طلبی و ظلم ستیزی است. برخی مراحل امر به معروف و نهی از منكر و جهاد، بیانگر نفی و طرد وضع موجود و تلاش در جهت ایجاد وضع مطلوب است.... آموزه های اسلام دارای منطق مقابله و مبارزه با رژیم‏های نامشروع است.(??) از این روست كه می گوییم نظام اخلاقی و تربیتی اسلام، با انقلاب و مبارزه با ظلم و ظالم، بطور عمیق رابطه و پیوند دارد. اسلام از پیروانش می خواهد چنانچه تحت سیطره حاكم ظالم بسر می‏برند، با او مبارزه كنند و تسلیم مطامع او نشوند. البته با توجه به اصل مرجعیت و رهبری در جامعه اسلامی، تشخیص نوع مبارزه و مصلحت زمانی و مكانی به عهده رهبری جامعه اسلامی است.
 ? تحلیل نهایی
 تاكنون به تبیین روند و بستر شكل‏گیری و تكمیل انقلاب اسلامی ایران پرداخته شده و در پاسخ به سؤال آغازین به مطالبی چند اشاره شد كه خلاصه و نتیجه آن شرح زیر است:
 ?( انقلاب اسلامی به دنبال تغییر نگرش در اندیشه و آرمان‏های اجتماعی مردم ایران، و با احیای دوباره ارزشها و باورهای دینی توسط رهبران و مراجع دینی بویژه حضرت امام خمینی(ره)، بوجود آمد.
 ?( با توجه به فضای سیاسی اجتماعی دوران اول و دوم، كه سعی در تخریب و تضعیف عقاید، ایمان و اندیشه دینی مردم داشته و با الغاء شبهه در دین، ایجاد بدبینی نسبت به رهبران مذهبی، الغای قوانین اسلام، گسترش فساد و فحشاء، تقویت ادیان و مذاهب باطله، در صدد ترویج غرب گرایی و جایگزینی فرهنگ غیر دینی غرب به جای فرهنگ اسلام بودند. كه در این مسیر به موفقیت هایی نیز دست یافتند و تا حدودی توانستند نگرش مردم را نسبت به باورها و آموزه‏های دینی تغییر دهند.
 ?( حركت روشنگرانه و آگاهی بخش حضرت امام خمینی(ره) به عنوان یك مرجع تقلید و یك رهبر بزرگ، با توجه به آموزه‏های دینی و بر مبنای اصول بنیادی اسلام و با طرح و ارزشگذاری مفاهیمی از قبیل: امامت، ولایت، جهاد، امر به معروف و نهی از منكر، نفی سلطه موروثی، شهادت، اطاعت از ولی امر، و ... ، و ارتباط برقرار كردن بین آن ها و مسائل جاری سیاسی اجتماعی ایران، و تبیین موقعیت رژیم ستم شاهی و انطباق آن بر حكومت فاسد یزیدی، توانست ارزشها و باورهای دینی مردم را احیاء نموده و روحی تازه در كالبد خشكیده جامعه بدمد. و با بازگرداندن اندیشه و عمل مردم به اصل معنویت و باورهای دینی خویش، حركتی وسیع و عمومی را در جهت مبارزه با ظلم و نفی هر گونه سلطه بیگانه و برپایی حكومت اسلامی و احیای ارزشهای دینی برپا نماید.
 ?( پایبندی مردم ایران به باورها و ارزشهای دینی و اعتقاد به اطاعت از رهبری و «ولیّ فقیه»، و تبلور این امامت و رهبری در حضرت امام خمینی(ره)، انسجام و همبستگی اجتماعی عمیق را ایجاد و با برقراری پیوند مقدس بین امام و امت، حماسه بزرگ قرن و معجزه عظیم الهی، یعنی پیروزی انقلاب اسلامی ایران، رخ داد.

 نویسنده: رضا زمانی
 پی‏نوشت‏ها:
 ??. عبدالوهاب فراتی، رهیافت های نظری بر انقلاب اسلامی ص ??.
 ??. همان، ص ??.
 ??. بابك آدین و ناصر ایرانی، كارتر و سقوط شاه روایت دست اول، ص ??.
 ??. ادوارد كلن، آمریكا در اسارت، ترجمه توران خاوری، ص ???.
 ??. اسناد لانه جاسوسی، جلد ?، ص ??.
 ??. پرفسور حمید مولانا، روزنامه كیهان، ?/??/??.
 ??. محمد سپهری، خورشید بی غروب، ص ???.
 ??. محمد مسجد جامعی، ایدئولوژی و انقلاب، ص ??.
 ??. استاد شهید مرتضی مطهری، پیرامون انقلاب اسلامی، ص??.
 ??. جلالدین فارسی، فلسفه انقلاب اسلامی، ص ??.
 ??. علی شیروانی، معارف اسلامی در آثار شهید مطهری،ص ???.
 ??. همان، ص ???.
 ??. عباسعلی عمید زنجانی، گزیده انقلاب اسلامی و ریشه های آن، ص ??.
 ??. همان، ص ??.
 ??. امام خمینی(ره)، كتاب البیع، جلد ?، ص ???.
 ??. امام خمینی(ره)، ولایت فقیه، ص ??.
 ??. استاد شهید مرتضی مطهری، امامت و رهبری، ص ???.
 ??. استاد شهید مرتضی مطهری، نهضت‏های اسلامی در صد ساله اخیر، ص ??.
 ??. میر احمد رضا حاجتی، عصر امام خمینی(ره)، ص ??.
 ??. امام خمینی(ره)، ولایت فقیه، ص ?? و ??.
 ??. استاد شهید مرتضی مطهری، پیرامون انقلاب اسلامی، ص ??.
 خبرگزاری فارس



برچسب هاتاریخ, انقلاب اسلامی, ایران, انقلاب معنوی
نسخه چاپیارسال به دوستان

نظر شما:



مطالب پیشنهادی
خروج از سلطه و اراده بیگانه، خروج از سلطه و اراده بیگانه،
استقلال و آزادی از محوری ترین شعارها و خواسته های ملت مسلمان ایران
هویت اجتماعی در انقلاب اسلامی هویت اجتماعی در انقلاب اسلامی
هویت اجتماعی در كلی ترین مفهوم آن به خودآگاهی یك شخص در رابطه با دیگری اشاره دارد
شعار نه شرقی و نه غربی شعار نه شرقی و نه غربی
القای این تفكر نقش بالایی در ایراد ضربه به خودباوری
سقوط نظام استبدادی، طرد نفوذ استعمار، سقوط نظام استبدادی، طرد نفوذ استعمار،
لكن شدت حب و بغضهای موافقان و مخالفان و غوغای طبیعی انقلاب و جنگ
مهم ترین ملاكها در ارزیابی انقلاب اسلامی مهم ترین ملاكها در ارزیابی انقلاب اسلامی
سنجش نتایج و آثار انقلاب اسلامی با اهداف و امكانات به طور همزمان
مساجد و انقلاب اسلامی مساجد و انقلاب اسلامی
حكومت پهلوی با كنترل و مراقبت چند جانبه‌ی خود نتوانست مانع كارآیی مسجد گردد،
اعاده روح عزت مسلمین اعاده روح عزت مسلمین
دومین كار بزرگ امام، اعاده روح عزت به مسلمین بود
پیوند و بیعت مردم با امام خمینی ـ قدس سره پیوند و بیعت مردم با امام خمینی ـ قدس سره
در عصر حاضر به روشنی مشاهده كردیم پیوند مقدس مردم با امام خمینی
انقلاب اسلامی؛ انقلابی معنوی انقلاب اسلامی؛ انقلابی معنوی
انقلاب اسلامی یكی از بزرگترین رخدادهای اجتماعی نیمه دوم قرن بیستم
انقلاب 57،عرصه حضور دوباره زنان انقلاب 57،عرصه حضور دوباره زنان
زنان همانند روزهای انقلاب باز به فعالیت خود ادامه دادند

• حج
آموزش
احکام
آشنایی با اماکن
• عترت
اهل بیت علیهم السلام
خاندان معصومین
زیارتنامه ها
احادیث و روایات
غدیر
• تاریخ
تاریخ اسلام
تاریخ ایران
انقلاب اسلامی
دفاع مقدس
بیداری اسلامی
• سبک زندگی
حجاب و عفاف
خانه و خانواده
خلاقیت و نوآوری
زندگی شهری
کودک و نوجوان
طب طبیعی
• چند رسانه ای
آوا و نما
عکس
نرم افزار
• هنر دینی
شعر آیینی
حکایات و لطایف
دلنوشته ها
داستانک
 • حج در معارف و کلام
وحی
معصومین ( علیهم السلام )
بزرگان
• اخلاق
اخلاق عملی
اخلاق نظری
• کتابخانه
حج
عترت ( علیهم السلام )
معارف
• سایر
دین شناسی
شخصیت شناسی
پیوندها
کلیه حقوق متعلق مادی و معنوی متعلق به امور حج و زیارت سازمان صدا و سیما می باشد
امور حج و زیارت صدا و سیما