شبکه تلویزیونی اینترنتی لبیک |خانه|--|درباره ما|--|ارتباط با ما|


چهار شنبه 9 فروردين 1396  


  نسخه چاپی


دورنمایی از حقیقت عبادات



قوای روحانی و ملكوتی در حدی كه انسان را به عالی ترین مدارج كمال برساند،
 

انسان جامع همه استعدادهاست، قوای روحانی و ملكوتی در حدی كه انسان را به عالی ترین مدارج كمال برساند، در انسان قرار داده شده است و رسیدن به كمالات و حقایق برای فرزندان آدم دنیاست. حضور در دنیا، مستلزم جسم داشتن و تبعات جسم از قبیل غریزه خوردن، آشامیدن و شهوت است.

اگر راه شكم و شهوت بدون حد و مرز باز باشد، انسان به تدریج محكوم این دو برنامه شده و وجود او به درّنده ای غیر قابل تصور مبدّل خواهد شد.

راه جلوگیری از تجاوزات شكم و شهوت ـ كه ملت هایی را به غرقاب هلاكت انداخته ـ تنها عبادت است، آن هم عبادتی كه وحی آن را برای آدمی تنظیم كرده باشد.

بندگان واقعی چراغ زندگی و گل گلستان حیات و گوهر گرانبهای صدف آفرینش هستند.

یكی از بینایان راه درباره عبادت چنین آورده است:

بدان كه مقصود اصلی از آفرینش انسان، معرفت خداوند متعال و رسیدن به دوستی او و مأنوس شدن به حضرت اوست.

رسیدن به این مقام موقوف است بر صفای نفس و تجرد آن، هراندازه كه صفای نفس بیشتر و وارستگی آن شدیدتر باشد، انس و علاقه آن نسبت به خداوند متعال افزون تر خواهد بود.

بدیهی است كه صفای نفس و تجرد آن منوط است به پیراستگی از شهوت های نفسانی و اجتناب از لذت های بدنی و آرزوهای پست حیوانی و عدم تعلق به مال و منال دنیوی ; زیرا همه این ها در صورتی كه خارج از حدود شرع باشند موانعی هستند كه انسان را از معارف الهی و نفحات قدسی بازمی دارد و هیچ چیز روح انسانی را از نزدیك شدن به عالم قدس كه از آن نزول یافته مانع نمی شود، مگر آنچه به نام مشتهیات نفسانی نامیده شده، از قبیل غرایز حیوانی و ناستوده های اخلاقی و كردارهای شیطانی و هم چنان كه ظرف، تا هنگامی كه از آب پر می باشد ورود هوا به داخل آن امكان ندارد، نفوس انسانی نیز تا خالی و وارسته از صفات و ملكات نكوهیده نباشد، نور الهی چنان كه شایسته است قلوب آنان را روشن نخواهد نمود.

نفوس به هر نسبت كه از این پلیدی ها پاك شوند، انوار دانش بر دل آن ها اشراق بیشتری یافته و بخشش های یزدانی بر آن ها روی می آورد.

به عكس نفوسی كه به غیر خدا اشتغال دارند، معرفت و شناسایی پروردگار و حلاوت و دوستی و انس با او در دل آن ها جای نخواهد گرفت. به هر اندازه كه تجرد نفس كمال یابد، ایمان و یقین بیشتر می شود و صفات عالیه و فضائل كم نظیر و بلندی كه نفس انسانی در آن مرحله از صفا و تجرد خواهان است بر او فرود می آید.

بدین جهت عباداتی كه به منزله نردبان ترقی و راه وصول به این كمال است تشریع شده است.

پاره ای از آن ها انفاق مال و بخشیدن مال است كه باعث انقطاع انسان از آزمندی به دنیاست، مانند زكات و خمس و صدقات. این انقطاع همان علت غایی تشریع انفاق است كه به اصطلاح دانشمندان، «غرض از تشریع» نامیده می شود، اگر چه بهره بردن پاره ای از مردم نیز بر آن مترتب است.

بعضی از آن ها خودداری و اجتناب از شهوات و لذات است مانند روزه; و پاره ای از آن ها به منظور پرداختن دل به یاد خداوند متعال و توجه آن به سوی او توأم با حركات خاص گوناگون جسمی است مانند نماز.

و معرفت حاصله از فكر و نور خلقت، یا معرفتی كه از به كاربردن قواعد منطقی حاصل می گردد، در حصول آنچه گفته شد، از دوستی و انس با خداوند كافی نیست و اگر به این ها توجه و انس به خداوند و دوستی او حاصل شود، سست بوده و پایدار نمی باشد.

اما آثار كامل و شایسته ای كه در نفس از مداومت و پیوستگی بر آن اعمال حاصل می شود ثابت و استوار خواهد بود، چه همانا میان نفس و بدن ارتباطی است و فعل و انفعالات آن ها در یكدیگر مؤثر واقع می شود.

آیا هنگامی كه عضوی را جراحتی برسد روان آدمی از جراحت متألم نمی شود ؟ و بالعكس در مواقع هیجانات روحی و اضطراب های روانی كه در نتیجه عوامل مختلفی از قبیل مرگ عزیزان یا انجام كارهای وحشت زا به انسان روی آور می شود نمی بینی كه اعضای بدن نیز متأثر شده و قطعه گوشت میان پهلو و كتف به لرزه می آید.

و به عبارت دیگر : عكس العمل خود را به صورت رعشه دست و پا یا پریدگی رنگ رخسار و غیره نشان می دهد.

بنابراین، همان طور كه قبلاً اشاره گردید، مقصود از وضع و تشریع عبادات این است كه انسان به آن وسیله مدارج كمال را قدم به قدم پیموده و به صفات ملكوتی آراسته شود، آنچه مسلم است این كه صورت ظاهری هر عبادتی نقش و اثر مطلوبی در روح ایجاد كرده به موازات عبادات عضوی و اعمال جوارحی، آثار بسیار نیكویی در تنویر و اصلاحات نفسی از خود بجای می گذارد.

چنان كه با حواس خود درك می كنیم، طهارت ظاهری در پاكی و روشنی نفس تأثیر دارد، مثلاً هنگامی كه به وضو می پردازیم و به وسیله این عمل به طهارت ظاهری می پردازیم، در خاتمه این عمل عبادی یك نوع حالت صفا و انبساط در روان خود احساس می كنیم كه این حالت قبل از انجام وضو در ما نبود و علت آن همان طور كه اشاره گردید، ارتباط و پیوند میان روان و تن است و گرنه ظاهر بدن از عالم محسوس است و روح نظر به اصل فطرتش، از عالم ملكوت است و موقعیت آن در این بدن مانند كسی است كه از موطن اصلی خویش دور گشته و غریب افتاده باشد، بنابراین هم چنان كه از معارف نفسی آثاری به بدن فرود می آید از اعمال جوارحی هم انواری به سوی روح بالا می رود.

حج، این عمل عظیم اسلامی و عبادی آنچه را كه سایر عبادات در بردارد، شامل است، به علاوه ریاضت های خاصی را نیز دارا می باشد كه عبارت است از ترك وطن، رنج دادن به تن، گذشتن از مال، گسیختگی از آرزوها، تحمل مشقت ها، تجدید پیمان، حاضر شدن در مشاعر و آگاهی یافتن بر شعائر و دیدن آن هاست.

در افعال حج، خلوص نیت برای یاد خدای و روی آوردن به او به اقسام دیگر طاعات و عبادات نیز پدید می آید.

با این كه بعضی از اعمال حج اموری هستند كه نفوس به حكمت و رموز آن آشنایی ندارند و عقول به معانی آن ها پی نمی برند
(مانند افكندن سنگ ریزه به جمار و رفت و آمد بین صفا و مروه بر سبیل تكرار)، مع هذا نمی توان تردید نمود كه احكام خداوندی همگی دارای حكمت بالغه و مصالح و منافع عالیه است، منتهی مصلحت بعضی از آن ها روشن و بعضی پنهان و برخی به نحوی است كه بیشتر عقل ها به آن ها پی نمی برند و در این قسم است كه نور كمال بندگی، به تمام حقیقتش محقق می شود ; زیرا در اعمالی كه حكمت و مصلحتش ظاهر باشد، چون انسان فطرتاً مایل به كمال است، تمایل به انجام آن عمل پیدا كرده و خود این مطلب انگیزه ای برای انجام عمل می شود و به فرمان برداری كمك می نماید و كمال و حقیقت بندگی به آن آشكار نمی شود.

اما احكامی را كه خداوند مقرر داشته و عقل انسان از درك حقیقت آن عاجز است و به كنه معنی و اثراتی كه بر آن مترتب است راه نمی یابد و طبیعت آدمی به آن انس ندارد، پذیرفتن آن نیست مگر به جهت صدور فرمان و قصد امتثال آن از حیث این كه فرمان و دستور است و اطاعت آن واجب می باشد.

انجام این قبیل عبادات كه در تزكیه نفوس و برگرداندن آن ها از مقتضیات طبع و بدی و ستم و مایل گشتن نفوس به خداوند متعال و آراسته شدن به اخلاق حضرتش تأثیر كامل دارد، شایسته است كه برترین انواع عبادت باشد.

ندانستن حكمت و مصلحت، خصوصیات خواسته شده در برخی از عبادات، از حیث كمیت و كیفیت، برای بعضی از مردم باعث تعجب و حیرت گشته و علت آن همانا ندانستن حقایق رازهای تعبدات و انوار مكنونه در مجاهدات است.

هر عملی كه باید به قصد قربت انجام گیرد، هر اندازه كه دور از تصرفات عقلی باشد ـ خصوصاً اگر انسی به آن عمل نباشد و كلفت و مشقتی نیز در بر داشته باشد ـ حصول مقام بندگی و تعبد به آن عالی تر و ارزنده تر است و به انجام این گونه عبادات است كه جان آدمی در برابر حضرت حق تعالی قرار می گیرد و در دو جهان به راهی كه پایدار است، رهنمون می شود.

چه عالی و شیرین است كه انسان در برابر صدور تمام فرامین مولا ـ كه سرچشمه در علم و عدل و حكمت او دارد و چیزی جز جلب منفعت برای انسان و دفع ضرر از او در بر ندارد ـ تسلیم باشد و آن فرامین، محض خاطر آن عزیز انجام گیرد و در درون و برون و ظاهر و باطن آدمی نسبت به آن فرامین هیچ چون و چرایی وجود نداشته باشد كه چون و چرا كار متكبران و دوری از اجرای قوانین حق، راه مفسدان است.



برچسب هادین شناسی, فروع دین, حج, حج در كلام معصومین
نسخه چاپیارسال به دوستان

نظر شما:



مطالب پیشنهادی
فضایل چهارگانه حج در احادیث فضایل چهارگانه حج در احادیث
استطاعت و امکانات در انجام این فریضه الهی مسامحه می کنند
فضیلت بی بدیل حج فضیلت بی بدیل حج
رهسپاران حج و عمره، باریابندگان به پیشگاه با عظمت خداوند هستند
حج یا معراج ملكوتی حج یا معراج ملكوتی
چون با دیده بصیرت به حج بنگری،آن را معراجی ملكوتی خواهی یافت
دورنمایی از حقیقت عبادات دورنمایی از حقیقت عبادات
قوای روحانی و ملكوتی در حدی كه انسان را به عالی ترین مدارج كمال برساند،
نیت صادق نیت صادق
این كه هر عبادتی از عبادات باید به نیت صادقه باشد
آرایش و پوشش كعبه آرایش و پوشش كعبه
آدم علیه السّلام كسى بود كه كعبه را ساخت و بنیان آن را نهاد
حج در كلام امام علی (ع) حج در كلام امام علی (ع)
حج ، ظهور جلوه یار و تابش بارقه ملکوت است
پیوند با قرآن در سفر حج پیوند با قرآن در سفر حج
قرآن مجید، در رأس تمام برنامه های الهی است،
امام رضا علیه السلام  در كلام میهمانی خدا امام رضا علیه السلام در كلام میهمانی خدا
کسانی که حج و عمره می روند میهمان خدایند و حق است
یاد حق یاد حق
این كه اسباب مشغله قلبی در این سفر برای خود فراهم نكند،

• حج
آموزش
احکام
آشنایی با اماکن
• عترت
اهل بیت علیهم السلام
خاندان معصومین
زیارتنامه ها
احادیث و روایات
غدیر
• تاریخ
تاریخ اسلام
تاریخ ایران
انقلاب اسلامی
دفاع مقدس
بیداری اسلامی
• سبک زندگی
حجاب و عفاف
خانه و خانواده
خلاقیت و نوآوری
زندگی شهری
کودک و نوجوان
طب طبیعی
• چند رسانه ای
آوا و نما
عکس
نرم افزار
• هنر دینی
شعر آیینی
حکایات و لطایف
دلنوشته ها
داستانک
 • حج در معارف و کلام
وحی
معصومین ( علیهم السلام )
بزرگان
• اخلاق
اخلاق عملی
اخلاق نظری
• کتابخانه
حج
عترت ( علیهم السلام )
معارف
• سایر
دین شناسی
شخصیت شناسی
پیوندها
کلیه حقوق متعلق مادی و معنوی متعلق به امور حج و زیارت سازمان صدا و سیما می باشد
امور حج و زیارت صدا و سیما