شبکه تلویزیونی اینترنتی لبیک |خانه|--|درباره ما|--|ارتباط با ما|


دوشنبه 4 ارديبهشت 1396  


  نسخه چاپی


تسریع در اصلاح نفس، ضرورتى اجتناب‏ناپذیر از نگاه مرحوم نراقى



مرحوم نراقى بیمارى‏هاى روانى را با بیمارى‏هاى جسمى همانند مى‏داند
 

مرحوم نراقى بیمارى‏هاى روانى را با بیمارى‏هاى جسمى همانند مى‏داند و معتقد است راه درمان آن‏ها به سان بیمارى‏هاى جسمى پیش‏گیرى و علاج است و معلمان اخلاق را به سان طبیبان بدن معرفى كرده است. با چنین نگرشى طبیعى است كه ایشان بر تسریع در اصلاح نفس آن هم در جوانى پاى فشرده و آن را براى دست‏یابى به آمال اخلاقى نتیجه بخش‏تر ارزیابى مى‏كند؛ زیرا همان گونه كه با استمرار بیمارى بدن و ریشه دواندن آن در اعضاى دیگر كار مبارزه و معالجه آن سخت‏تر و گاه غیر ممكن مى‏شود، بیمارى روانى و فرو رفتن در رذایل اخلاقى نیز چنین است. او در ابن باره با سوز و گداز درونى چنین مى‏نویسد: «فالله الله فى نفوسكم معاشر الاخوان ادركوها قبل ان تغرقوا فى بحار المهالك، وتنبهوا عن نوم الغفلة قبل ان تنسد علیكم السبل الى المهالك، وبادروا الى تحصیل السعادات قبل ان تستحكم فیكم الملكات المهلكة والعادت المفسدة، فان ازالة الرذائل بعد استحكامها فى غایة الصعوبة والمجاهدة مع احزاب الشیاطین بعد الكبر فلایفید الاثر، والغلبة على النفس الامارة بعد ضعف الهرم فى غایة الاشكال؛ شما را به خدا اى برادران ایمانى پیش از آن كه در دریاهاى هلاكت غرق شوید، به خود آیید، و از خواب غفلت پیش از آن كه راه‏هاى نجات و هلاكت مسدود گردد بیدار شوید، و پیش از آن كه ملكات هلاك كننده و عادت‏هاى تباه كننده در جانتان استحكام یابد به سوى دست‏یابى به سعادت‏ها شتاب كنید، كه برطرف كردن رذیلت‏ها پس از استحكام آن‏ها در نهایت دشوارى است. و مجاهده با حزب‏هاى شیاطین پس از بزرگ سالى كم سود بخشیده، و تسلط بر نفس اماره پس از سستى پیرى در نهایت دشوارى است». (48)
هم چنین در بررسى عوامل و ریشه‏هاى ترس از مرگ و توصیه به تفكر درباره فساد كائنات در فرجام كار، چنین آورده است: «... بدون تردید به دست آوردن فضایل پس از رسیدن دوران پیرى در نهایت دشوارى است و كسى كه كسب فضایل اخلاقى را تا رسیدن دوران پیرى به تاخیر انداخته، و ملكه‏هاى مهلك همچون جهل و... در جان او ریشه دار شده، چگونه مى‏تواند آن رذایل را ریشه كن و فضایل را جاى گزین آن‏ها نماید؛ زیرا از بین بردن آن چه كه در صفحه جان رسوخ پیدا كرده تنها در سایه ریاضت‏ها و مجاهدت‏ها ممكن است، و چنین كارى در دوران پیرى ممكن نیست. از این رو است كه در آثار [روایات نقل شده از صحابه و تابعان ] آمده است: «هر گاه انسان به چهل سالگى برسد و به سوى خیر رویكرد نداشته باشد، شیطان به سراغ او آمده و بر چهره‏اش دست مى‏كشد و مى‏گوید: پدرم فداى چهره‏اى كه هرگز رستگار نمى‏گردد». (49)
اصرار بر پیش دستى در اصلاح نفس و تاخیر نیانداختن آن تا دوران پیرى مبنى بر جریان اصل تدریج در تربیت و اصلاح نفس و انكار طفره است. طفره به معناى تحقق آنى یك پدیده بدون طى كردن مقدمات لازم و تامین شدن منطقى و طبیعى سلسله علل است. (50) بارى همان گونه كه رذایل اخلاقى به تدریج در نفس جاى گزین شده و صفحه دل را سیاه مى‏نمایند - به سان آینه‏اى كه به تدریج‏با برخورد با گرد و غبار زنگار مى‏گیرد، - فضایل اخلاقى نیز در تبعیت از اصل تدریج در نفس شكل گرفته و ریشه دار مى‏گردد. (51)
عارف كامل امام خمینى رحمه الله در این باره چنین مى‏گوید: «براى اصلاح نفس، ایام جوانى سزاوارتر است؛ زیرا كه هم اراده قوى‏تر است و هم كدورت و ظلمت نفس، كم‏تر است و به فطرت نزدیك‏تر و هم بار معصیت زیاد نشده، كه جبران آن، مشكل باشد. جوانان، قدر ایام جوانى را بدانند كه این نعمت‏بزرگ را با غفلت نگذرانند كه در ایام پیرى، اصلاح نفس، بسیار مشكل است». (52)

(48). همان، ص 49.
(49). همان، ص 215.
(50). براى تفصیل بیش‏تر درباره استحاله طفره ر.ك: شهید صدر، شرح عروة الوثقى، ج‏4، ص 158 و مصباح الاصول، ج 3، ص 442.
(51). ملا محمد مهدى نراقى، همان، ج 1، ص 88.
(52). شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 345.



برچسب هااخلاق نظری, مرحوم نراقی, تربیت, دید
نسخه چاپیارسال به دوستان

نظر شما:



مطالب پیشنهادی
سعادت و کمال انسان سعادت و کمال انسان
مکتبى که انسان را موجود مادى فرض مى‏کند،
بررسی ریشه خجالت بررسی ریشه خجالت
قبل از پاسخ لازم است با مفهوم و معنای خجالت آشنا گردیم و آن گاه ریشه های خجالت را مورد ارزیابی قرار دهیم.
تفاوت وجدان با فطرت تفاوت وجدان با فطرت
جنبه ادراکى وجدان اخلاقى این است که اعمال و حتى افکار انسان‌‌ها را مورد بررسى ‏قرار مى‌‌‏دهد
زهد و ایثار و همدردی زهد و ایثار و همدردی
ایثار یعنى دیگران را بر خویشتن مقدم داشتن
تعریف اخلاق و اخلاق نظری تعریف اخلاق و اخلاق نظری
کلمه اخلاق جمع خلق است. خلق شکل درونی انسان است.
اخلاق و عرفان از دیدگاه مرحوم نراقی اخلاق و عرفان از دیدگاه مرحوم نراقی
گذشته از آن كه اخلاق اسلامى بر اساس آن چه در عموم كتاب‏هاى اخلاق نظرى آمده
چالش‏هاى مفاهیم اخلاقى از دید مرحوم نراقی چالش‏هاى مفاهیم اخلاقى از دید مرحوم نراقی
یكى از دشواریهاى علم اخلاق تبیین مفاهیم آن با حدود و ثغور كامل است
نظریه اعتدال مرحوم نراقی نظریه اعتدال مرحوم نراقی
تاثر از نظریه اعتدال ارسطو مباحث اخلاقى خود را سامان داده‏اند
تعریف کلی اخلاق تعریف کلی اخلاق
کلمه اخلاق جمع خلق است. خلق شکل درونی انسان است
سیری در مبانی نظری اخلاق از دیدگاه علامة طباطبائی سیری در مبانی نظری اخلاق از دیدگاه علامة طباطبائی
مسلمان در جوامع اسلامی به شدّت مورد حملات و تهدیدات دشمنان قرار گرفته

• حج
آموزش
احکام
آشنایی با اماکن
• عترت
اهل بیت علیهم السلام
خاندان معصومین
زیارتنامه ها
احادیث و روایات
غدیر
• تاریخ
تاریخ اسلام
تاریخ ایران
انقلاب اسلامی
دفاع مقدس
بیداری اسلامی
• سبک زندگی
حجاب و عفاف
خانه و خانواده
خلاقیت و نوآوری
زندگی شهری
کودک و نوجوان
طب طبیعی
• چند رسانه ای
آوا و نما
عکس
نرم افزار
• هنر دینی
شعر آیینی
حکایات و لطایف
دلنوشته ها
داستانک
 • حج در معارف و کلام
وحی
معصومین ( علیهم السلام )
بزرگان
• اخلاق
اخلاق عملی
اخلاق نظری
• کتابخانه
حج
عترت ( علیهم السلام )
معارف
• سایر
دین شناسی
شخصیت شناسی
پیوندها
کلیه حقوق متعلق مادی و معنوی متعلق به امور حج و زیارت سازمان صدا و سیما می باشد
امور حج و زیارت صدا و سیما