شبکه تلویزیونی اینترنتی لبیک |خانه|--|درباره ما|--|ارتباط با ما|


سه شنبه 27 شهريور 1397  


  نسخه چاپی


فلسفه وجوب روزه

این مقاله به بررسی آثار معنوی و مادی روزه پرداخته و آن را از چهار بعد تحلیل كرده است: بعد روحانی كه همان تحصیل تقوا و اخلاص است، بعد اخروی كه یاد قیامت و مواقف دشوار آن است، بعد اجتماعی كه یاد گرسنگان و دستگیری از تهیدستان و عدالت اجتماعی بین اغنیا و فقرا است، بعد جسمانی كه مربوط به سلامتی جسم است.
مقدمه:
خداوند حكیم انسان را آزاد و مختار آفریده، اختیار انتخاب خیر و شر را به او واگذار كرده و راه حق و باطل را به وسیله انبیاء برای او تعیین و روشن نموده است .
كسانی كه شرایط صحیح زندگی الهام گرفته از فرامین حق تعالی را پذیرفته‏اند، در واقع به ندای فطرت و وجدان خویش پاسخ مثبت داده و از مكتب اصیل انبیا تبعیت نموده‏اند و خود را از آزادی مطلق كه خوی و سرشت بهایم و انعام است، برحذر داشته و مفتخر به شرف و فضیلت تكالیف الهی می‏گردند و پای عهدنامه "الم اعهد الیكم یا بنی آدم ان لاتعبدوا الشیطان انه لكم عدوّ مبین و ان اعبدونی هذا صراط مستقیم "1 را امضا كرده و به آن وفا دار می‏باشند.
از آیات و روایات استفاده می‏شود كه انسانهای آزاده فقط بندگانی هستند كه خداپرست و مكلف به تكالیف آسمانی‏اند، و بقیه از فضیلت و شرافت انسانیت محروم می‏باشند. یكی از برنامه‏های مترقی و متعالی دین مبین اسلام كه ضامن سعادت دنیا و آخرت و تزكیه نفس و اخلاق و بهداشت جسم می‏باشد، روزه است.
روزه یك موهبت بزرگ الهی است كه خداوند بر بندگان خویش منّت نهاد و روزه را به عنوان یك فریضه بر آن واجب نمود. روزه عامل بازدارنده از گناه و سركوب كننده نفس عصیانگر است. روزه در اصلاح نفس و تربیت آن و كنترل هواهای نفسانی و غرایز حیوانی نقش اساسی و تعیین كننده‏ای دارد. با نزدیك شدن ماه مبارك رمضان مسلمانان به تكاپو می‏افتند و خود را برای انجام این فریضه الهی و این مهمانی خدا آماده می‏كنند و همه دوست دارند كه نهایت استفاده را از این ماه پرفیض و بركت ببرند. به جهت آگاهی و توجه بیشتر، با استفاده از آیات و روایات نورانی اهل بیت ـ علیهم السلام ـ فلسفه وجوب روزه از چهار بُعد به شرح ذیل مورد بحث و بررسی قرار داده می‏شود.
1ـ بُعد معنوی و روحانی:
طبق آنچه از آیات و روایات استفاده می‏شود، بعد معنوی و روحانی و اخلاقیِ فلسفه وجوب روزه از دو جهت قابل بحث و تحقیق است:
الف) تقوا:
تقوا در اسلام به عنوان ارزش اصیل اخلاقی و هدف تشریع احكام معرفی شده است. هدف تشریع بعضی عبادتها، بلكه اصل عبادت این بوده كه مردم با انجام آن اعمال باتقوا شوند.
خداوند در قرآن كریم می‏فرماید: "یا ایها الذین آمنوا كتب علیكم الصیام كما كتب علی الذین من قبلكم لعلكم تتقون "2 ای كسانی كه ایمان آورده‏اید، روزه بر شما واجب شده، چنانكه بر كسانی كه قبل از شما بودند واجب شد، شاید پرهیزگار شوید.
این آیه شریفه، فلسفه این عبادت انسان ساز را در یك جمله كوتاه اما بسیار پرمحتوا با "لعلّكم تتقون " بیان می‏كند.
روزه، عامل مؤثری در پرورش روح تقوا و پرهیزگاری در تمام زمینه‏ها و همه ابعاد زندگی انسان است. روزه ابعاد گوناگونی دارد كه از همه مهمتر، بُعد معنوی و اخلاقی و تربیتی آن است. روزه روح و اراده انسان را قوی و غرایز او را تعدیل می‏كند. روزه دار باید در حال روزه با وجود گرسنگی و تشنگی از غذا و آب و همچنین لذت جنسی چشم بپوشد، و عملاً ثابت كند كه او همچون حیوان دربند اصطبل و علف نیست، بلكه او می‏تواند زمام نفس سركش را به دست گیرد، و بر هوسها و شهوات خود مسلّط گردد.
در حقیقت، بزرگترین فلسفه روزه همین اثر معنوی و روحانی آن است. انسانهایی كه انواع غذاها و نوشیدنیها را در اختیار دارند، و هر لحظه تشنه و گرسنه به سراغ آنها می‏روند. مانند درختانی هستند كه در پناه دیوارهای باغ بر لب نهرها می‏رویند، این درختان نازپرورده، بسیار كم مقاومت و كم دوام اند، اگر چند روزی آب از پای آنها قطع شود، پژمرده می‏شوند و می‏خشكند؛ اما درختانی كه از لابلای صخره‏ها در دل كوهها و بیابانها می‏رویندو نوازشگر شاخه هایشان از همان طفولیت طوفانهای سخت، و آفتاب سوزان، و سرمای زمستان است، و با انواع محرومیتها دست به گریبانند، محكم و بادوام و پراستقامت و سخت كوش و سخت جانند! روزه نیز با روح و جان انسان همین عمل را انجام می‏دهد، و با محدودیتهای موقت به او مقاومت و قدرت اراده و توان مبارزه با حوادث سخت می‏بخشد، و چون غرایز سركشی را كنترل می‏كند، بر قلب انسان نور و صفا می‏پاشد.3
روزه عبادت بسیار مهم و ارزشمندی است كه اگر با آداب و شرایط مخصوص و با همان كیفیت كه شارع مقدس اسلام خواسته انجام گیرد، در خودسازی و تزكیه و تذهیب نفس تأثیر فراوانی دارد. روزه در مرحله تخلیه نفس از گناهان و اخلاق زشت و آماده ساختن آن برای تكامل و رشد معنوی و انسانی نقش اساسی دارد. روزه دار به وسیله ترك گناهان، نفس اماره را مهار و كنترل نموده و در اختیار خویش قرار می‏دهد. ایام روزه داری یك دوران تمرین ترك گناه و ریاضت نفس است؛ دوران جهاد با نفس و تمرین خود نگهداری است.
در این دوران، انسان علاو بر اینكه نفس را از گناهان و آلودگیها پاك می‏سازد، از لذائذ مشروع مانند خوردن و آشامیدن نیز چشم پوشی می‏نماید و بدین وسیله، به نفس خویش صفا و نورانیت می‏دهد؛ زیرا گرسنگی موجب صفای باطن و توجّه به خدا می‏گردد. انسان در حال گرسنگی غالبا از حال خوشی برخوردار است كه در حال پُر بودن معده آن حال را ندارد.
اسلام پرخوری را مذمت نموده و انسان را به كم خوری توصیه می‏نماید، زیرا انسان با شكم پر نوعا حال دعا و مناجات را ندارد و در حال گرسنگی، بهتر می‏تواند لذت عبادت و مناجات را بچشد.
قال رسول الله ـ صلی الله علیه و آله: "لا تشبعوا فیطفی نور المعرفة من قلوبكم "4 پرخوری نكنید كه نور معرفت در قلب شما خاموش می‏گردد.
قال علی ـ علیه السلام ـ: "نعم العون علی اسر النفس و كسر عادتها التجوّع "5 گرسنگی بهترین كمك به نفس و شكستن عادت‏های او می‏باشد.
امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ روایت كرده كه خداوند متعال در شب معراج به رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: یا احمد، كاش شیرینی گرسنگی و سكوت و خلوت و آثار آنها را می‏چشیدی. رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) عرض كرد: پروردگارا! فایده گرسنگی چیست؟ فرمود: حكمت و حفظ قلب و تقرب به من و حزن دایم و كم خرجی و گفتار حق و بیباكی از اینكه در گشایش باشد یا در سختی.6
علاّمه طباطبایی در ذیل تفسیر آیه شریفه ".. لعلّكم تتّقون " می‏فرماید: تعالیم عالیه اسلام و بیانات وافیه، چنین افاده می‏كندكه ساحت قدس پروردگار منزّه از این است كه احتیاج و نیاز به چیزی داشته باشد، و از هر گونه نقص و نیازی مبرّا است.
پس عبادات، اثرش تنها متوجه بنده خواهد شد، نه خدا، چنانكه گناهان نیز چنین‏اند. خداوند در قرآن كریم می‏فرماید: "ان احسنتم احسنتم لانفسكم و ان أسأتم فلها "7 اگر نیكی كردید به خود نیكی كرده‏اید و اگر بدی كنید باز به خود كرده‏اید. پس آثار اطاعت یا معصیت، عاید خود انسان می‏شود كه شأنی جز نیاز و تهیدستی ندارد: "یا ایها الناس انتم الفقراء الی الله و الله هو الغنی "8 ای مردم، شما نیازمند به خدایید و خدا بی‏نیاز است.
و در خصوص روزه می‏فرماید: "لعلّكم تتّقون " یعنی تشریع این حكم، برای این است كه شما پرهیزگار شوید، نه اینكه پروردگار به روزه گرفتن شما نیازمند باشد.
اما اینكه از روزه امید یافتن تقوا می‏توان داشت جای شك نیست، چون انسان این مطلب را در فطرت خود می‏یابد كه اگر كسی بخواهد با عالم طهارت و قدس ارتباط پیدا كند و به مرتبه كمال و روحانیت برسد ودرجات ارتقاء معنوی را بپیماید، اول چیزی كه بر او لازم است این است كه از بی‏بند وباری و شهوترانی بپرهیزد، و جلوی نفس سركش را بگیرد و نگذارد كه در زمین طبع و طبیعت افسار گسیخته به هر سو كه می‏خواهد برود و در هر جا كه می‏خواهد بماند واز دلبستگی و فرو رفتن در مظاهر حیات مادی خود را منزه كند. و خلاصه از هر چیز كه او را از خدا باز می‏دارد، دوری گزیند، این تقوا از راه خودداری از شهوات و دوری از هواهای نفسانی به دست می‏آید، و آنچه با حال عموم مردم مناسب است این است كه در امور مورد نیاز همگان، مانند خوردن و آشامیدن و تمایل جنسی از شهوتهای مشروع هم خودداری كنند، تا به واسطه این تمرین، اراده شان تقویت شود و بتوانند از شهوتهای نامشروع نیز خودداری نمایند و به سوی پروردگار تقرب بجویند، زیرا كسی كه در امور مشروع و مباح دعوت خدا را اجابت كرد، در امور غیر مشروع و حرام بهتر اطاعت و فرمانبرداری می‏نماید. "9
كسی كه ماه رمضان را روزه می‏گیرد و در این یك ماه از ارتكاب گناه و اخلاق زشت اجتناب می‏كند، می‏تواند بعد از ماه مبارك رمضان نیز همین حال ترك گناه را ادامه دهد.
روزه عبادتی است كه در آن به واسطه ترك لذایذ مشروع و ترك گناهان، قلب روزه دار صیقلی و پاك می‏شود و از فكر و ذكر غیر خدا فارغ می‏گردد.
بدین وسیله، انسان برای استفاضه اشرافات و افاضات ذات ربوبی و لقاء الله استعداد پیدا می‏كند. در چنین حالی مشمول الطاف و عنایات خداوندی قرار می‏گیردو با جذبه‏های الهی به قرب حق نائل می‏گردد. به همین جهت، در احادیث آمده كه نفس كشیدن و خواب روزه دار ثواب عبادت دارد.
مهمترین فلسفه روزه كه از احكام اسلام است، رسیدن به تقوا است. دستیابی به سجایای اخلاقی و خصلتهای انسانی مستلزم برپا داشتن این حكم واجب الهی است، زیرا گرسنگی ـ صرف نظر از عبادت بودن روزه ـ انسان را از تمایلات و جاذبه‏هایی كه او را به سركشی و بیراهه می‏كشد، باز می‏دارد و خُلق و خوی انسانی را در او زنده می‏كند. بدین ترتیب تقوا برترین ویژگی انسان خودساخته است.
امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ در مورد تقوا چنین می‏فرماید: "فانّ تقوی الله دواء داء قلوبكم و بصر عمی افئدتكم و شفاء مرض اجسادكم و صلاح فساد صدوركم و طهور دنس انفسكم و جلاء غشاء ابصاركم و امن جأشكم و ضیاء سواد ظلمتكم "10 همانا كه تقوا داروی شفابخش بیماری قلبهای شما و روشنگر كوری دلها و شفابخش بیماری بدنها و اصلاح كننده فساد سینه‏ها و پاك كننده آلودگیهای نفس و جلا دهنده پرده‏های دیدگان و آرامش بخش اضطرابهای درونی و روشن كننده تاریكیهای شما می‏باشد.
ب) آزمایش اخلاص بندگان:
اخلاص از عالی‏ترین مراحل تكامل معنوی است. در اثر اخلاص، قلب مركز تابش نور الهی می‏گردد و حكمت و دانش از قلب بر زبان جاری می‏شود.
قال علی ـ علیه السلام ـ : "فرض الله الصیام ابتلاءً لاخلاص الخلق "11 خداوند روزه را واجب كرد تا به وسیله آن اخلاص مردم را بیازماید.
و در خطبه حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ درباره امر فدك می‏فرماید: "... فرض الله الصیام تثبیتا للاخلاص "12 خداوند روزه را برای تثبیت اخلاص واجب كرد.
از این روایات استفاده می‏شود كه روزه با اخلاص رابطه خاصی دارد. اینكه وجوب روزه به خاطر اخلاص بندگان باشد، حاكی از اهمیت داشتن اخلاص است. انسانی كه از تمایلات نفسانی پرهیز می‏كند و در زمان خاصی خودش را ملزم به رعایت دستورات فقهی و اخلاقی می‏كند، آن هم در مدت یك ماه، اگر اعمالش همراه با اخلاص نباشد، آن ارزش معنوی خاص را نخواهد داشت.
بنابراین انسانی كه سختی‏ها و مشكلات روزه را تحمل می‏كند، باید اخلاص داشته باشد، یعنی اعمالش فقط برای رضای خداوند باشد.
در روایات داریم كه عمل بدون اخلاص فاقد ارزش است، حتی روزه‏ای كه آن قدر اهمیت و فضیلت دارد كه مطلوب خدا است و خداوند خودش می‏فرماید: من پاداش آن را می‏دهم "الصوم لی و انا اجزی به "13
قال علی ـ علیه السلام ـ: "الاخلاص ثمرة العبادة "14 اخلاص ثمره عبادت می‏باشد.
عبادتی مورد قبول خداوند واقع می‏شود و سبب قرب و كمال می‏گردد كه از هرگونه ریا و خود خواهی و خودنمایی به دور باشد و فقط و فقط برای خدا انجام گیرد. ملاك و معیار قبولی و ارزش عمل به اخلاص است. هرچه اخلاص بیشتر باشد، عمل نیز كاملتر خواهد بود. در واقع، شرط رسیدن به تقوا كه فلسفه روزه بود، اخلاص است. اگر كسی توانست در عبادت ماه رمضان اخلاص داشته باشد، مهمان واقعی حق تعالی شده وبه مقام قرب الهی و مقامات معنوی و اخلاقی نایل گردیده است.
2ـ بُعد اخروی: یادآور قیامت
دومین بعد فلسفه وجوب روزه كه قابل بحث است، بعد اخروی آن است كه همان یادآوری روز قیامت است؛ یعنی انسانی كه در این دنیا روزه می‏گیرد و گرسنگی و تشنگی را تحمل می‏نماید، گرسنگی و تشنگی روز قیامت را، به یاد می‏آورد. و همین توجه، در رفتار، منش و اعمال او اثر بسزایی می‏گذارد. اگر انسان اعمالش را با توجه انجام دهد و خود را موعظه كند كه حساب‏رسی دقیقی در پیش دارد، متواضع‏تر و متخلق‏تر خواهد شد و از اجر و ثواب بیشتری برخوردار خواهد گردید.
قال الرضا ـ علیه السلام: "فان قال: فلم امروا بالصوم؟ قیل لكی یعرفوا الم الجوع والعطش، فلیستدلوا علی فقر الآخرة، ولیكون الصائم خاشعا ذلیلاً مستكینا مأجورا محتسبا عارفا صابرا علی ما اصابه من الجوع والعطش، فیستوجب الثواب مع ما فیه من الانكسار عن الشهوات ولیكون ذلك واعظا لهم فی العاجل، و رائضا لهم علی اداء ما كلفهم و ذلیلاً لهم فی الاجل و لیعرفوا شدة مبلغ ذلك علی اهل الفقر والمسكنة فی الدنیا، فیؤدوا الیهم ما افترض الله لهم فی اموالهم "15 اگر بپرسند چرا روزه واجب شده است؟ پاسخ آن است كه درد گرسنگی و تشنگی را بدانند، و از این راه پی به فقر و بی‏زاد و توشه بودن آخرت ببرند، و برای اینكه روزه دار بر اثر ناراحتی كه از گرسنگی و تشنگی برایش پیش آمده فروتنی كند و كوچكی كند و نیازمندی نشان دهد تا اجر ببرد و به حساب آورد كار خویش را و بشناسد و پایداری و مقاومت كند بر آن، و از این جهات مستحق اجر شود، با آنچه كه در آن است از قبیل جلوگیری از طغیان شهوات و كنترل هواها، و اینكه موجب عبرت و موعظه‏ای باشد برای آنها در این دنیا، و تمرینی باشد برای انجام تكالیف، و راهنمایی باشد برای آنها در عالم دیگر، و بشناسند شدت مشكلات فقرا و بینوایان را در دنیا، و آنچه را كه خداوند در اموالشان برای مساكین و تهیدستان واجب كرده ادا كنند.
در این حدیث شریف امام رضا(علیه السّلام) فلسفه وجوب روزه را بیان نمودند؛ علاوه بر بعد اخروی كه یادآوری گرسنگی و تشنگی روز قیامت بود، توجه به مشكلات فقرا و بینوایان هم وجود داشت كه این مربوط به بعد اجتماعی است كه در قسمت بعد پیرامون آن بحث خواهد شد.
در جایی دیگر امام رضا (علیه السّلام) چنین می‏فرماید: "انما امروا بالصوم لكی یعرفوا الم الجوع والعطش فیستدلوا علی فقر الآخرة "16مردم به انجام روزه امر شدند تا گرسنگی و تشنگی را بفهمند و به واسطه آن فقر و بیچارگی آخرت را درك كنند.
پیامبر اكرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در خطبه شعبانیه می‏فرماید: "و ذكروا بجوعكم و عطشكم جوع یوم القیامة و عطشه "17 و یاد آورید از گرسنگی و تشنگی روزه داریتان، گرسنگی و تشنگی‏های روز قیامت را.
آنچه از مجموع روایات این باب استفاده شد، یادآوری و توجه به آخرت از راه گرسنگی و تشنگی روزه بود و اینكه آن انسانی كه با روزه سختیها و مشكلات را تحمل می‏كند، در این هنگام توجه به فقر و مشكلات روز قیامت بكند.
3 ـ بُعد اجتماعی: گامی در راه برقراری عدالت اجتماعی
بعد اجتماعی روزه بر كسی پوشیده نیست. روزه یك درس مساوات و برابری در میان افراد اجتماع است كه با انجام آن، افراد متمكن هم وضع گرسنگان و محرومان اجتماع را به طور محسوس درمی‏یابند و با صرفه جویی در غذای شبانه روزی خود می‏توانند به كمك آنها بشتابند.
البته ممكن است با توصیف حال گرسنگان و محرومان، سیران را متوجه حال گرسنگان ساخت، ولی اگر این مسأله جنبه حسی و عینی به خود بگیرد اثر دیگری دارد، روزه به این موضوع مهم اجتماعی رنگ حسی می‏دهد، لذا در حدیث معروفی از امام صادق(علیه السّلام) نقل شده كه هشام بن حكم از علت تشریع روزه پرسید، امام(علیه السّلام) فرمود: "انما فرض الله الصیام لیستوی به الغنی والفقیر و ذلك انّ الغنی لم یكن لیجد مسّ الجوع فیرحم الفقیر، و انّ الغنی كلما اراد شیئا قدر علیه، فاراد الله تعالی ان یستوی بین خلقه، و ان یذیق الغنی مسّ الجوع والالم، لیرق علی الضعیف و یرحم الجائع "18 روزه به این دلیل واجب شده است كه میان فقیر و غنی مساوات برقرار گردد، و این به خاطر آن است كه غنی طعم گرسنگی را بچشد و نسبت به فقیر ادای حق كند، چرا كه اغنیاء معمولاً هرچه بخواهند برایشان فراهم است؛ خدا می‏خواهد میان بندگان خود مساوات باشد، و طعم گرسنگی و درد و رنج را به اغنیا بچشاند تا به ضعیفان و گرسنگان رحم كنند.
عن حمزة بن محمد قال: "كتبت الی ابی محمد العسكری علیه السلام: لم فرض الله عزّوجلّ الصوم؟ فورد فی الجواب: لیجد الغنی مسّ الجوع فیمنّ علی الفقیر "19از حمزة بن محمد است كه گفت: به ابی محمد عسكری نوشتم: چرا خداوند عزوجل روزه را واجب كرده است؟ در جواب آن آمد: تا غنی حال گرسنگی را بچشد و به فقیر احسان كند.
حدثنا جعفر بن محمد بن حمزة قال: "كتبت الی ابی محمد الحسن(علیه السّلام): أساله لم فرض الله الصوم؟ فكتب الیّ: فرض الله تعالی الصوم لیجد الغنی مضض الجوع لیحنو علی الفقیر "20 جعفر بن محمد بن حمزه در گفت و گویی با ما گفت: به ابی محمد الحسن (علیه السّلام) نوشتم: از او پرسیدم كه چرا خداوند روزه را واجب كرد؟ برایم نوشت: خداوند تعالی روزه را واجب كرد تا غنی حس گرسنگی را بچشد تا بر فقیر مهر ورزد.
از مجموع این روایات استفاده می‏شود كه یكی از دلایل وجوب روزه، گامی در راه برقراری عدالت اجتماعی است تا انسان غنی و ثروتمند با روزه گرفتن درد گرسنگی و فقر و بیچارگی محرومان و بینوایان را درك كند و كمكی به فقرا بنماید. چقدر زیاد هستند افرادی كه گرسنه و فقیر و محتاج هستند و كم نیستند افرادی كه غنی و ثروتمند می‏باشند. چقدر خوب است كه انسانهای ثروتمند، در ماه مبارك رمضان به فكر محرومان و فقرا باشند و گامی در راه برقراری عدالت اجتماعی بردارند و هر مقدار كه امكان دارد، به آنها كمك نمایند. راستی اگر كشورهای ثروتمند جهان، چند روز را در سال روزه بدارند و طعم گرسنگی را بچشند، باز هم این همه گرسنه در جهان وجود خواهد داشت؟!
4ـ بُعد جسمانی: صحت و سلامتی جسم
در طب امروز و همچنین طب قدیم، اثر معجزه آسای "امساك " در درمان بیماریها به اثبات رسیده است. عامل بسیاری از بیماریها، زیاده روی در خوردن غذاهای مختلف است؛ چون مواد اضافی جذب نشده به صورت چربیهای مزاحم در نقاط مختلف بدن، یا چربی و قند اضافی درخون باقی می‏ماند، این مواد اضافی در لابلای عضلات بدن در واقع لجنزارهای متعفنی برای پرورش انواع میكروبها و بیماریهای عفونی هستند، بهترین راه مبارزه با این بیماریها، نابود كردن این لجنزارها از طریق امساك و روزه است.
روزه زباله‏ها و مواد اضافی و جذب نشده بدن را می‏سوزاند و در واقع بدن را خانه تكانی می‏كند.
روزه نوعی استراحت برای دستگاه گوارشی و عامل مؤثری برای سرویس آن می‏باشد. از آنجا كه این دستگاه در تمام سال به طور دایم مشغول كار است، این استراحت برای آن لازم است. بدیهی است شخص روزه دار طبق دستور اسلام، به هنگام افطار و سحر نباید در غذا افراط و زیاده روی كند، تا از این اثر بهداشتی نتیجه كامل بگیرد! در غیر این صورت ممكن است نتیجه بر عكس شود.
در حدیث معروفی پیامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) می‏فرماید: "صوموا تصحوا "21 روزه بگیرید تا سالم شوید.
و در جایی دیگر پیامبر اكرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) می‏فرماید: "والمعدة بیت كل داء و الحمیة رأس كل داء " معده خانه تمام دردها و امساك بالاترین داروهاست.
بنابراین، روزه بهترین وسیله برای بهداشت جسم واستراحت معده است، مخصوصا یك ماه و روزه در سال برای حفظ صحت و سلامتی بدن كسی كه عادت به پرخوری دارد بسیار مفید است.
"الكسی سوفورین " دانشمند روسی در كتاب خود می‏نویسد: "درمان از طریق روزه، فایده ویژه‏ای برای درمان كم خونی، ضعف روده‏ها، التهاب بسیط و مزمن، دملهای خارجی و داخلی، سل، اسكلیروز، روماتیسم، نقرس، استسقاء، بیماریهای چشم، مرض قند و... دارد. معالجه از طریق امساك، اختصاص به بیماریهای فوق ندارد، بلكه بیماریهایی كه مربوط به اصول جسم انسان و یا سلولهای جسم آمیخته شده، همانند: سرطان،سفلیس، سل و طاعون، را نیز شفا می‏بخشد. "22
یكی از دانشمندان روم می‏گوید: "اولین بیماری مربوط به پرخوری و نخستین درمان نیز روزه گرفتن است. " و این سخن را در حدود هزار و چهار صد سال پیش رهبر بزرگ اسلام، با الهام از وحی در اختیار همه مردم دنیا قرار داد، و آن همان جمله معروف "المعدة بیت كل داء والحمیة هی الدواء " می‏باشد كه بهترین دستورالعمل بهداشت جسم و تغذیه انسانها است.
دكتر "كارلو " امریكایی می‏نویسد: "شخص بیمار باید در هر سال مدتی از غذا پرهیز كند، زیرا مادامی كه غذا به تن می‏رسد، میكروبها در حال رشد هستند، ولی هنگامی كه از غذا پرهیز می‏كند، میكروبها رو به ضعف می‏روند. " سپس می‏افزاید: "روزه‏ای كه اسلام واجب كرده، بزرگترین ضامن سلامتی تن می‏باشد. "23
در كتاب "طب النبی " حدیثی از پیامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) نقل شده كه می‏فرماید: "لاتمیتوا القلب بكثرة الطعام والشراب فان القلب یموت كالزرع اذا كثر علیه الماء " قلبتان را با زیادخوردن و ازدیاد نوشیدن نكُشید، زیرا قلب (كسی كه معده‏اش پر از غذا و مایعات است) می‏میرد، مثل زراعتی كه هرگاه آبش از حد زیاد باشد خراب می‏شود.
از مطالب فوق استفاده می‏شود كه شاید یكی از علتهای وجوب روزه سلامتی جسم باشد ؛ البته همان طوری كه در قسمت نخست گفته شد، مهمترین فلسفه وجود روزه همان حصول تقوا و تهذیب نفس و رسیدن به كمالات معنوی و سجایای اخلاقی است كه در واقع، برای رسیدن به این مرتبه اعلا، مقدماتی لازم است كه یكی از آن مقدمات، صحت و سلامت جسمی است كه اسلام توجه به این نكته داشته است.
منابع ومآخذ :
1 . یس، آیه 61 ـ 60.
2 . بقره، آیه 183.
3 . تفسیر نمونه، ج1، ص624.
4 . به نقل از مستدرك، ج3، ص81.
5. خودسازی (تهذیب نفس)، نوشته آیة الله امینی، ص209.
6.ترجمه تفسیر المیزان، ج3، ص9.
7.. بحار، ج93، ص368.
8. وسایل الشیعه، ج7، ص292.
9. غرر الحكم، ص17.
10.بحار، ج93، ص369.
11. من لایحضره الفقیه، ج2، ص43.
12.بحار، ج96، ص356و عیون الاخبار، ج1، ص230.
13. وسایل الشیعه، ج7، باب اول كتاب صوم، ص3 و 4؛ بحار،ج93، ص371.
14. روزه درمان بیماریهای روح و جسم، ص86 ـ 85.
پى نوشت ها:
1 . یس، آیه 61 ـ 60.
2 . بقره، آیه 183.
3 . تفسیر نمونه، ج1، ص624.
4 . به نقل از مستدرك، ج3، ص81.
5 . همان.
6 . خودسازی (تهذیب نفس)، نوشته آیة الله امینی، ص209.
7 . اسراء، آیه11.
8 . فاطر، آیه15.
9 . ترجمه تفسیر المیزان، ج3، ص9.
10 . نهج البلاغه، خطبه198.
11 . همان، حكمت 252.
12 . بحار، ج93، ص368.
13 . وسایل الشیعه، ج7، ص292.
14 . غرر الحكم، ص17.
15 . بحار، ج93، ص369.q
16 . من لایحضره الفقیه، ج2، ص43.
17 . بحار، ج96، ص356و عیون الاخبار، ج1، ص230.
18 . وسایل الشیعه، ج7، باب اول كتاب صوم، ص3 و 4؛ بحار،ج93، ص371.
19 . همان.
20 . همان، ص339.
21 . همان، ج96، ص255 و تفسیر نمونه، ج1، ص633.
22 . همان، ص632.
23 . روزه درمان بیماریهای روح و جسم، ص86 ـ 85.

 



برچسب هاروزه, رمضان, بهشت
نسخه چاپیارسال به دوستان

نظر شما:




• حج
آموزش
احکام
آشنایی با اماکن
• عترت
اهل بیت علیهم السلام
خاندان معصومین
زیارتنامه ها
احادیث و روایات
غدیر
• تاریخ
تاریخ اسلام
تاریخ ایران
انقلاب اسلامی
دفاع مقدس
بیداری اسلامی
• سبک زندگی
حجاب و عفاف
خانه و خانواده
خلاقیت و نوآوری
زندگی شهری
کودک و نوجوان
طب طبیعی
• چند رسانه ای
آوا و نما
عکس
نرم افزار
• هنر دینی
شعر آیینی
حکایات و لطایف
دلنوشته ها
داستانک
 • حج در معارف و کلام
وحی
معصومین ( علیهم السلام )
بزرگان
• اخلاق
اخلاق عملی
اخلاق نظری
• کتابخانه
حج
عترت ( علیهم السلام )
معارف
• سایر
دین شناسی
شخصیت شناسی
پیوندها
کلیه حقوق متعلق مادی و معنوی متعلق به امور حج و زیارت سازمان صدا و سیما می باشد
امور حج و زیارت صدا و سیما